Muziekcentrum v/d Omroep

RFO-blog mrt2012 #3 - "Posthuum benoem ik Paganini tot Medewerker van de Maand!"

2012-03-21T19:58:00.000+01:00

Het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor voeren voor het eerst sinds 1977 de complete versie uit van Hector Berlioz' 'symphonie dramatique' Roméo et Juliette, op.17 uit 1839. De repetities en het concert op vrijdag 23 maart a.s. staat onder leiding van James Gaffigan, de vaste gastdirigent van het RFO. Leden van het orkest houden een blog tijdens het repetitieproces. (> meer informatie over het concert)

"Alleen Berlioz is in staat de gestorven Beethoven weer tot leven te brengen"

door Michiel Eekhof (tweede viool)

Bovenstaand citaat is wat Paganini schreef aan Berlioz. Hij schonk hem via een brief, gedateerd 18 december 1838 te Parijs, direct de immense gift van maar liefst 20.000 francs. De violist had met zijn optredens in de vroege jaren van 1830 een enorm fortuin vergaard en boze tongen in de Parijse pers beweerden dat de virtuoos bijzonder gierig met zijn verzameld kapitaal omsprong. Welnu, door deze gift aan Berlioz kon de componist zijn tijd volledig wijden aan het componeren en zette hij zich aan het schrijven van Roméo et Juliette, een dramatische symfonie met koren.

Dit gegeven maakte mij nieuwsgierig naar de relatie tussen de componist en de violist. Vergeefs zocht ik in de partituur naar violistische passages met Paganiniaanse trekken, temeer omdat Berlioz de symfonie had opgedragen aan Paganini, maar heb deze tot dusver niet aangetroffen. Geen linkerhand-pizzicati, dubbel-flageoletten, scordatura’s (verstemmen van snaren) en andere capriolen waarmee de violist in Europa zijn faam bereikte. Uit verslagen van tijdgenoten lezen wij dat Paganini met een soort hypnotische uitstraling klanken uit zijn viool wist te toveren die het publiek totaal verraste.
Tegen de tijd dat Berlioz en Paganini elkaar ontmoetten kende Berlioz Paganini alleen van reputatie. Hij heeft de violist door omstandigheden nooit horen spelen alhoewel Paganini hem de opdracht had verleend tot het schrijven van een altvioolconcert, hetgeen resulteerde in Harold en Italie. Voor de violist was dit werk helaas niet virtuoos genoeg en had hij bezwaar tegen de rustmaten, (altijd weer een hele klus om die uit te tellen).

Voor de orkeststrijker biedt de partituur van Roméo et Juliette genoeg uitdaging in articulering, frasering en klankkleur. Al meteen in de opening met de fugatische inzetten, die de zwaardgevechten tussen de adellijke families Montague en Capulet klankbeelden, dwingt Berlioz ons tot capricieuse streken die een geoliede streekbeheersing vereisen. De ontwikkeling van de strijkstok had in Berlioz’s tijd in Frankrijk tot innovaties geleid met het oogmerk springerige streekvormen zoals ricochet en vliegend staccato met meer gemak te kunnen uitvoeren. Het Tourte model, waar Paganini ook mee speelde, heeft sindsdien geen belangrijke innovaties meer doorgemaakt en is nog steeds het huidige strijkstokmodel.
Gelukkig drijft onze dirigent van deze week, James Gaffigan, ons niet in de hoek met de voorgeschreven metronoomaanduidingen in de partituur. Dit komt de rust en controle ten goede van het snelle passagewerk. Het tempo hoeft tenslotte niet snel te zijn, maar snel te klinken. Ook in het Scherzo, La Reine Mab, bewijst ons Tourte-model zijn goede diensten.
Het deel Strophes, met zijn 218(!) maten rust, geeft mij de tijd een beeld te vormen van de laatste ontmoetingen tussen Berlioz en Paganini. Paganini had tegen het einde van zijn leven door een keelaandoening geen stem meer om mee te spreken, dus had Berlioz tijdens wandelingen potlood en papier bij zich zodat Paganini bij tijd en wijle het missende vocabulaire kon aanvullen. Enkele geluiden kwamen nog wel uit de tandeloze mond van de voormalige virtuoos, maar deze konden slechts worden geduid door zijn zoon Achille.
Helaas heeft Paganini het aan hem opgedragen werk nooit kunnen beluisteren want hij is
niet lang daarna in Nice (1840) overleden aan de genoemde aandoening. Ook omdat in de deze tijd de artsen behandelmethoden praktiseerden die al sinds geruime tijd niet meer worden vermeld in de Codex Medicus.

In de Prologue geniet ik van de hoogstaande kwaliteit van ons Omroepkoor en ben weer zeer onder de indruk van Simon Halsey’s deskundigheid en precisie.
Met dank aan Paganini, de vioolvirtuoos, mogen wij dit meesterwerk ten gehore brengen. Dit vioolgenie dat ook Schubert, Liszt en vele anderen heeft geinspireerd met zijn composities. Zonder zijn genereuze gift had Berlioz niet de middelen gehad om ongestoord Roméo en Juliette te componeren. Posthuum benoem ik Paganini tot Medewerker van de Maand!

> RFO-blog mrt2012 #2 - "Hoog tijd om verliefd te worden!"
> RFO-blog mrt2012 #1 - "Wat is er mooier dan één fagot? Juist!"

RFO-blog mrt2012 #2 - "Hoog tijd om verliefd te worden!"

2012-03-20T15:59:00.001+01:00

We vieren de lentemaand. Vandaag, 20 maart, is om 06.14 uur op het noordelijk halfrond de astronomische lente begonnen. Hoog tijd om verliefd te worden. En dat is hij, Shakespeares Romeo, verliefd op Rosaline. Nee, nog niet op Julia. Zij wordt geacht te trouwen met de edelman Paris, familie van de prins van Verona. Shakespeare laat zijn drama spelen op drie achtereenvolgende dagen in juli. Het zou goed kunnen dat in de Veronese lente Romeo verliefd werd op Rosaline en Paris op Julia.
Hector Berlioz laat deze relaties geheel buiten beschouwing in zijn dramatische symfonie. Hij richt zich volledig op de wederzijdse verliefdheid van de zestienjarige Romeo Montague en de dertienjarige Julia Capulet.

Berlioz vindt zijn Julia in de Engelse actrice Harriet Smithson. Zij bezoekt met haar toneelgezelschap Parijs, van oudsher de stad van de liefde. De opvoering van Shakespeares toneelstuk met Harriet in de rol van Julia, inspireert Berlioz tot zijn compositie. Hector en Harriet trouwen en wonen in Montmartre.
Tot voor enige jaren bevond zich achter de Place du Tertre het kleine museum l'Historial de Montmartre. Hier waren – in was – de kunstenaars te zien die in dit Parijse arrondissement leefden. Berlioz vertoonde zich gezeten achter de piano, een instrument dat hij helemaal niet beheerste. Hij speelde gitaar en dat is ook een veel handzamer instrument voor het brengen van een serenade onder het balkon van de geliefde.

> RFO-blog mrt2012 #1 - "Wat is er mooier dan één fagot? Juist!"

RFO-blog mrt2012 #1 - "Wat is er mooier dan één fagot? Juist!"

2012-03-19T19:42:00.001+01:00

Deze week staat in het teken van Roméo et Juliette van één van mijn favoriete componisten Hector Berlioz. Dit werk is geen symfonie in zijn klassieke vorm, geen opera maar een dramatische symfonie. Echt bedoeld voor de concertzaal. Kleurrijk, sprankelend en typisch Berlioz.
Berlioz schrijft in veel van zijn werken vier fagotten voor. Zo ook hier. En wat is er mooier dan één fagot? Juist!
De eerste repetitie van deze week onder leiding van vaste gast-dirigent James Gaffigan is alleen met orkest. Solisten en Groot Omroepkoor stappen op woensdag studio 5 binnen.

De muziek heb ik al weken geleden opgehaald want die is op sommige plekken behoorlijk lastig en bovendien leuk om aan te pakken. Lekker met metronoom aan het studeren: tik - tak - tik - tak - tik - tak...
Eén is niet blij met deze enthousiaste aanpak: de gum, die vaak werkeloos ligt te wachten op het puntje van mijn lessenaar, is de klos. Mijn voorgangers hebben zoveel aantekeningen in hun partij achtergelaten dat door de krabbels de noten niet meer te vinden zijn.
Dit geeft onnodige verwarring en ergernis. Zo verandert mijn gum van een gezellige pinguin in een ondefinieerbare bol. Nou ja, eigen schuld, had ie maar geen gum moeten worden…

Kom aanstaande vrijdag 23 maart naar Vredenburg Leidsche Rijn of luister vrijdagavond naar Radio 4; De Vrijdagavond van Vredenburg. Veel luisterplezier!

GOK-blog maart 2012 #3 - "Might the Coca-Cola Company be interested in het Groot Omroepkoor?"

2012-03-11T14:18:00.002+01:00

Het Groot Omroepkoor werkte mee aan twee uitvoeringen van de Negende van Beethoven met het Chamber Orchestra of Europe o.l.v. Bernard Haitink op 28 februari 2012 in Amsterdam en 5 maart in Parijs. Tenor Eyjólfur Eyjólfsson ('most people call me Eyvi') hield een fotoblog bij, in het Engels...

Our second concert of Beethoven's ninth Symphony with Maestro Bernard Haitink and the Chamber Orchestra of Europe was given at the Salle Pleyel in Paris last Monday evening. After a few hours delay on the Thalys train service we arrived to Paris just in time for a quick warm up with Chorus Master Edward Caswell before we joined Maestro and Orchestra in the big hall. The concert was very well received by the Parisians and it was a wonderful experience to perform in this lovely hall.

I - Soprano Judith Petra doesn't seem bothered at all by the long delay on the Thalys train. The train stood still at Bruxelles station for about two hours if I remember correctly due to a train near Paris catching fire earlier that morning.

II - Bass Joep van Geffen delighted with the complimentary lunch from the Thalys team to ease the wait during the delay. A lunch box filled with French delicacies; salade verte, pâté de thon, salade Niçoise and last but not least, mousse au chocolat. Lekker!

III - At last in Paris. Israeli bass, Itamar Lapid, enjoying the bus ride between Gare du Nord and Salle Pleyel.

IV - Judith Petra and her French can of Coca-Cola Light. Might the Coca-Cola Company be interested in het Groot Omroepkoor for it's next commercial campaign?

V - During the warm up rehearsal in Salle Chopin. Soprano Elma van den Dool very happy to be in Paris.

VI - An international game of poker. Two tenors and two basses clear their minds with their regular poker before going on stage. From left to right: Boguslaw Fiksinski from Poland, Palle Fuhr Jørgensen from Denmark, Ioan Micu from Romania and Joep Bröcheler from Holland.

VII - Hand of Queens. Bass Joep Bröcheler slightly concerned.

VIII - The majority of the choir members left Paris the following morning. I had planned to travel back with the evening train so that I could go and visit the Musée d'Orsey. After a lovely walk along the Champs-Élyssée and crossing the beautiful Pont Alexandre III I soon arrived to the former railway station. Upon my arrival I was greeted with the longest queue I have ever encountered and since my time in Paris was short I decided to postpone my long desired visit to the museum. The disappointment soon vanished as I was again taken by the many impressive sights of this ancient city during a walk in the Latin district. Paris' oldest church, Saint-Germain-des-Prés, is a former Benedictine abbey and the burial place of Merovingian kings of Neustria. The church is quite run down and is in need of serious maintenance. But due to it's poor state, the atmosphere is very special and mysterious.

IX - Before heading back to Gare du Nord I met up with my lovely niece and fashion student, Helga Sigríður, at La Perle in the charming Marais. The place is full of Parisian flair and colourful characters. The friendly Monsieur Pasquarelli was very keen on having his picture taken with my niece while she was waiting for our drinks at the bar table.

> GOK-blog maart 2012 #2 - "Maestro Haitink seemed quite pleased"
> GOK-blog maart 2012 #1 - "Haitink brings truth and sincerity to every musical intention"

Uyt den ouden doosch #21: De verrassende inhoud van een oude kast

2012-03-06T12:18:00.000+01:00

Tijdens zijn zoektocht naar verborgen schatten in de Muziekbibliotheek stuitte medewerker Jan Jaap Kassies enige tijd geleden op een oude kast met verrassende inhoud, die bijzonder goed van pas kwam bij een onlangs afgerond promotieonderzoek.

Dezer dagen vindt in Utrecht de promotie plaats van musicoloog Emanuel Overbeeke. Het onderwerp van zijn proefschrift is ‘Nederlandse muziek bij Nederlandse symfonieorkesten 1945-2000’. Een belangrijk hoofdstuk is gewijd aan de – klassieke - omroeporkesten. (Voor de jongere lezers: dat zijn er ooit vier geweest: Radio Philharmonisch (later Fil-) Orkest, Omroep Kamerorkest, later Radio Kamerorkest, Omroep Orkest en Promenade Orkest.) Overbeeke heeft op vele plaatsen onderzoek gedaan: onder meer in de archieven – voorzover nog aanwezig – van de Nederlandse symfonieorkesten, van het Concertgebouworkest tot en met het Maastrichts Stedelijk Orkest (nu Limburgs Symfonie Orkest) en Frysk Orkest (inmiddels opgegaan in het Noord Nederlands Orkest). Ook bij het MCO heeft hij naspeuringen verricht: zo heeft hij zoveel mogelijk informatie verwerkt die hier is te vinden over het door de ‘radio-orkesten’ gespeelde repertoire. Vanaf het begin zijn hier veel werken van Nederlandse componisten geprogrammeerd.

Oude kaartenbakken
Behalve van OPAS – vooral bekend door de bekende dienstroosters voor de musici, maar sinds enige tijd gelukkig ook voorzien van een archiefgedeelte – heeft dr. Overbeeke ook gebruik kunnen maken van een minder bekende bron: de bakken met de kaarten waarin decennialang de producties van de Hilversumse orkesten zijn geboekstaafd. Hiermee kon hij de in OPAS (nog?) niet opgenomen data over opnamen en concerten vinden (vooral m.b.t. Kamerorkest en Omroep Orkest).
Een nog verrassender aanvulling vormde een viertal kaartenbakken van andere aard: hiermee werd bij de Nederlandse Radio Unie (voorloper van de NOS) bijgehouden welk repertoire bij de ‘landelijke orkesten’ (nl. buiten Hilversum) op de programma’s stond. Aan de hand hiervan kon men beoordelen welke composities meer of minder in aanmerking kwamen om ‘hier’ te worden opgenomen/gespeeld.

De geïnteresseerde kan via dit systeem kennisnemen van de programmagegevens van ca. 10 orkesten in de periode 1950-1970. Van vele honderden stukken kan zo met één blik worden nagegaan welk orkest het op welke datum heeft uitgevoerd. Bij de soloconcerten is in veel gevallen de naam van de solist vermeld. Hierdoor ziet men bijvoorbeeld dat pianist Hans Henkemans in de jaren 1951-1956 bij vijf verschillende orkesten de solopartij vertolkte in het pianoconcert in c kl.t. (KV 491) van Mozart.
Dit materiaal zou zeer goed als uitgangspunt kunnen dienen voor een volgend (promotie)onderzoek van een musicoloog, die zich gaat verdiepen in het programmabeleid van de Nederlandse symfonieorkesten tussen 1950 en 1970. We zullen hem/haar graag aan de kaartenbakken zetten.

> Uyt den ouden Doosch #20: Han de Vries - the radio recordings

GOK-blog maart 2012 #2 - "Maestro Haitink seemed quite pleased"

2012-02-28T23:55:00.006+01:00

I. During our last concert our Turkish tenor Deniz Yilmaz, conquered the Concertgebouw stage when he sang the demanding solo in Diepenbrock's Missa in Die Festo with Sigvards Klava. I had just stepped out of Tram 5 when I saw Deniz approaching the building with a take away coffee in his hand.

II. Maestro Haitink at work during the general rehearsal for the evening concert.

III. Maestro Haitink at work during the general rehearsal for the evening concert.

IV. Gentlemen of the chorus using every spare minute to study their scores.

V. Soprano Dorien Verheijden looking forward to the evening concert.

VI. During a long break between the general rehearsal and the concert I decided to use the time to make my first visit to the Rijksmuseum.
Most of the museum is closed down for renovation but around fourteen halls are open to the public displaying some of the finest examples the Dutch Golden Age paintings.
One of the halls is dedicated to Delft china and this beautiful and unusual violin caught my attention. I wonder what Beethoven's 9th Symphony would sound like with instruments made of china.

VII. On my way back to Concertgebouw after a wonderful visit to the Rijksmuseum I noticed how the evening mist added a special layer to this atmospheric evening.

VIII. The concert was a great success, the audience loved it and Maestro Haitink seemed quite pleased.
There was a little post-performance reception in the artist's cantine and soprano Loes Groot Antink was on very good form.

IX. The Norwegian bass Lars Terray also enjoyed the lovely reception.

> GOK-blog maart 2012 #1 - "Haitink brings truth and sincerity to every musical intention"

GOK-blog maart 2012 #1 - "Haitink brings truth and sincerity to every musical intention"

2012-02-27T20:00:00.003+01:00

Het Groot Omroepkoor werkt mee aan twee uitvoeringen van de Negende van Beethoven met het Chamber Orchestra of Europe o.l.v. Bernard Haitink op 28 februari 2012 in Amsterdam en 5 maart in Parijs. Tenor Eyjólfur Eyjólfsson ('most people call me Eyvi') houdt een fotoblog bij, in het Engels...

My name is Eyjólfur Eyjólfsson, most people call me Eyvi, and I've been singing with the Groot Omroepkoor since February 2010. I've been asked to contribute to the choir's blog and since my talent for taking photos is bigger than my writing skills, especially when it comes to writing in Dutch, I would like to share with you photos with short descriptions from our production of Beethoven's 9th Symphony at Amsterdam Concertgebouw and Salle Pleyel in Paris.

I. The day is grey and dim but I'm full of excitement. First rehearsal at Concertgebouw for Beethoven's Symphony no. 9 and my first time singing under the baton of Maestro Bernard Haitink. I feel it is a very special project for all of us in the choir and luckily tomorrow's performance will be repeated in Paris next Tuesday with the same wonderful orchestra; The Chamber Orchestra of Europe.

II. One of our English tenors, Alan Belk, waiting for the warm up rehearsal in the Solistenfoyer before we join the orchestra in the Grote Zaal.

III. French baritone, Ludovic Provost, observing few of the building's impressive statues.

IV. The arrival of Maestro Haitink and our Choir Master Edward Caswell to our warm up rehearsal in the solistenfoyer.

V. After the rehearsal in the Grote Zaal I felt as if I had experienced a connection to something so deep and special. Haitink brings truth and sincerity to every musical intention, regardless how soft or intense.
He continued working with the orchestra once we had left and as I peeped through the tiny window of the stage door I started looking forward to joining this special music making again the day after.

VI. Before going home tenor Boguslaw Fiksinski from Poland enjoys a little lunch while he gazes at the masters of the past.

GOK maart 2012 #1 - "Wagner vond Les Troyens 'een treurige aangelegenheid'"

2012-02-27T17:42:00.000+01:00

Het Groot Omroepkoor werkt mee aan een uitvoering van de complete versie van de 'symphonie dramatique' Roméo et Juliette op.17 (1839) van Hector Berlioz op 23 maart 2012 in De Vrijdag van Vredenburg met het Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. James Gaffigan. Koorlid Hans Pootjes (foto) doet verslag.

Toen ik werd gevraagd om mee te doen aan Roméo et Juliette van Hector Berlioz schoot mij meteen te binnen dat ik het al eens gedaan had toen ik nog bij het Nederlands Kamerkoor zong en we als klein koor werden toegevoegd aan het Groot Omroepkoor. Ook herinner ik me een snel koor over 'La Reine Map', en ik weet nog dat het een massaal gebeuren was... Ik weet niet meer hoe lang geleden dat was, maar ik schat een jaar of twintig.
Laatst las ik in een van de delen van Wagners autobiografie Mein Leben dat hij ooit een stuk hoorde uit Berlioz' Les Troyens en hij het "een treurige aangelegenheid" vond... Dat belooft wat!

> meer informatie over het concert

MCO Educatie feb 2012 #5 - "De leerlingen raken de thema's van het stuk precies"

2012-02-17T20:00:00.000+01:00

door Iris Oltheten (medewerkster MCO Educatie)

Vandaag kwam de opera bij elkaar! Voor twee keer een stampvolle theaterzaal speelden de leerlingen twee try-outs. De brugklassers van het Amadeus waren de toeschouwers en ze vonden het een geweldig optreden.

In een kleine twintig minuten laten de leerlingen horen en zien wat ze deze week hebben gemaakt: de teksten, muziekstukken en scènes wisselen elkaar snel af en het is spectaculair geworden. Ook de zaklampen hebben hun rol in het stuk gekregen. Om te zien hoe dat eruit ziet, moet u morgen echt naar Vredenburg komen en in de pauze van het concert naar het Paviljoen!

Eigenlijk is de voorstelling een mooie introductie van het stuk Le Martyre de Saint Sébastien geworden, want de leerlingen raken de thema's van het stuk precies. Hoe word je veroordeeld als je anders durft te zijn? Als je voor je mening uitkomt, ook als is dat gevaarlijk? Ook muzikaal wordt er aan Debussy gerelateerd.
Bas Peter zingt een gewaagde solo-aria, waarbij hij de leerlingen de stuipen op het lijf jaagt.

Ik zou zeggen, bekijk het filmpje voor een sfeerimpressie van hoe het stuk is geworden en kom morgenavond naar Vredenburg! (meer informatie over het concert)

> MCO Educatie feb 2012 #4 - Hoe doe je dat, verder zingen dan de verste muur?
> MCO Educatie feb 2012 #3 - "De titel is geworden: Wandering Between Two Worlds"
> MCO Educatie feb 2012 #2 - "Een overdonderend en groots geluid klinkt door studio 4"
> MCO Educatie feb 2012 #1 - "Er staat nog geen enkele noot of tekst op papier!"

MCO Educatie feb 2012 #4 - Hoe doe je dat, verder zingen dan de verste muur?

2012-02-16T18:00:00.001+01:00

door Milena Haverkamp (stagiaire MCO Educatie)

Vandaag is de laatste dag in het MCO gebouw. De laatste dag om alles van wat er nu aan materiaal verzameld is, een opera te creëren. Nog eenmaal gaan de jonge artiesten op bezoek bij een repetitie. Het Radio Filharmonisch Orkest, het GOK, de vertelster Mireille Capelle en soliste Marie-Bénédicte Souquet. Voor het eerst is iedereen samen. Elke stoel in studio 5 is bezet. Wat een groot feest.

Na de kijkrepetitie wordt er weer hard doorgewerkt. Teksten en muziek maken dat is één, maar het onthouden en uitvoeren is een tweede. Of jezelf verstaanbaar maken. Hoe werkt dat eigenlijk? Gelukkig kan Peter met zijn prachtige basstem goed voordoen hoe je nog verder dan de verste muur kunt zingen. Iedereen moet echt boven de muziek uit kunnen komen.

In de middag wordt het script stap voor stap doorgenomen. Alle losse stukjes beginnen steeds meer vorm te krijgen. De opera begint nu een geheel te worden. Maar of het allemaal op tijd afkomt? Gelukkig is morgenochtend nog tijd. In de middag spelen ze eerst nog een generale op het Amadeus Lyceum in Vleuten zelf. Iedereen op school kan dan direct zien, waarom deze scholieren afgelopen week niet op school waren. En dan moet het zeker voor de première van zaterdag af zijn!

> MCO Educatie feb 2012 #3 - "De titel is geworden: Wandering Between Two Worlds"
> MCO Educatie feb 2012 #2 - "Een overdonderend en groots geluid klinkt door studio 4"
> MCO Educatie feb 2012 #1 - "Er staat nog geen enkele noot of tekst op papier!"

MCO Educatie feb 2012 #3 - "De titel is geworden: Wandering Between Two Worlds"

2012-02-15T21:19:00.001+01:00

door Iris Oltheten (medewerkster MCO Educatie)

Vandaag is het libretto van de opera afgekomen. De titel van de opera is geworden: Wandering Between Two Worlds.

In een koorstuk zit bijvoorbeeld deze tekst:
A BIRD ALONE THAT DOES NOT KNOW WHERE IT COMES FROM
THAT DOES NOT KNOW WHERE IT COMES FROM
WANDERING BETWEEN, WANDERING BETWEEN TWO WORLDS
TWO WORLDS

En een andere tekst is bijvoorbeeld:

WE SAILED OVER A SEA OF COLORS AND SOUNDS
EVERYTHING IS BLACK
OUT OF THE TREE CAME A BEAM OF LIGHT
I WANT TO GET BACK INTO THE OTHER WORLD

Closed

A boy woke up in the middle of a war
He found what he didn’t want to find

That was my boy, my son
I was proud of him

Revenge was his only way out
He prayed to the Gods

Revenge was his only way out
He prayed to the Gods

OCEAN
THE SUN
HADES
FIGHTING
MOOD CHANGE, DARKNESS, FEAR, DANGER
DREAMS. BANG!

In hoofdletters staat de gezongen tekst, in kleine letters de spreektekst. De onderste tekst is een aria voor bas Peter.

Verder hebben de leerlingen vandaag vooral de gezongen stukken geleerd en gerepeteerd. Vanavond gaan de workshopleiders het Paviljoen van Vredenburg bekijken en wordt bedacht hoe het podium eruit ziet!
Morgen verder...

> MCO Educatie feb 2012 #2 - "Een overdonderend en groots geluid klinkt door studio 4"
> MCO Educatie feb 2012 #1 - "Er staat nog geen enkele noot of tekst op papier!"

MCO Educatie feb 2012 #2 - "Een overdonderend en groots geluid klinkt er door studio 4"

2012-02-14T18:00:00.001+01:00

door Milena Haverkamp (stagiaire MCO Educatie)

Deze ochtend is er voor de leerlingen van het Amadeus Lyceum geen tijd om rustig wakker te worden. De stemmen en het lichaam moeten goed opgewarmd worden, want er staat aan het einde van de ochtend een bezoek aan het Groot Omroepkoor op het programma. Niet zomaar een zit-en-kijkbezoek, nee, er wordt meegezongen met een stukje uit Le martyre de Saint Sébastien van Debussy.

Wanneer alle leerlingen en zangers tegenover elkaar zitten, is het aan de koordirigent Michael Gläser iedereen mee te krijgen. Een overdonderend en groots geluid klinkt er door studio 4. Hemelse klanken, die ons even kort laten opstijgen. Zo vliegt het half uur voorbij en is het alweer tijd om door te werken aan de nieuwe teksten voor hun eigen opera.
De leerlingen schrijven aan de hand van de muziek van Debussy; zinnen, gevoelens of beelden die ze bij de muziek vinden passen. Zoals bijvoorbeeld: ‘A tree one hundred million years old’ of ‘Blue snow magic’, ‘water calling tears’ of ‘a shark under the water’. En pagina’s vol andere zinnen, zijn nu de basis voor hun eigen voorstelling.

Na de lunch splitst de groep zich op. De gitaristen gaan met Dominic muziek componeren en de rest werkt verder aan de nieuwe teksten. Verschillende emoties worden op alle zinnen uitgeprobeerd. Hoe dit allemaal samen moet komen, lijkt nu nog een groot raadsel. Maar begeleiders Suzi, Dominic en Karen kennende, gaat dit de komende dagen zeker goed komen!

> MCO Educatie feb 2012 #1 - "Er staat nog geen enkele noot of tekst op papier!"

MCO Educatie feb 2012 #1 - "Er staat nog geen enkele noot of tekst op papier!"

2012-02-13T15:46:00.000+01:00

door Milena Haverkamp (stagiaire MCO Educatie)

Vanochtend heeft studio 8 zich weer gevuld met maar liefst 46 leerlingen van het Amadeus Lyceum uit Vleuten. Misschien herkent u de naam van de school al, want ze waren afgelopen december ook al een week in het MCO-gebouw voor het project Groot Amadeus Omroepkoor, waarbij ze samen met 16 zangers van het GOK hebben gecomponeerd en gezongen. Verder kunt u ze kennen van het project Gadget uit 2010 met de RKF samen of van hun MacMillan-concert in 2011.

Deze week zal er hard gewerkt moeten worden. Aanstaande zaterdag gaat namelijk een geheel nieuwe opera in première. En er staat nog geen enkele noot of tekst op papier!
Ze zullen optreden in de pauze van het concert dat zaterdag in Vredenburg wordt gegeven door het RFO en het GOK. Het optreden vindt plaats in het Paviljoen. Ook zullen ze tijdens de inleiding van het concert een kleine ‘teaser’ van hun optreden laten horen.

Komende week zullen de leerlingen ook nog repetities van Debussy's Le Martyre de Saint Sébastien bijwonen, dinsdag bij het Groot Omroepkoor en donderdag bij het Radio Filharmonisch Orkest en het GOK. Geïnspireerd op deze muziek zal er een eigen een verhaal gemaakt worden, met zelfgecomponeerde muziek en een geheel nieuw libretto. Gelukkig hebben ze voor deze spannende uitdaging hulp van drie fantastische workshopleiders, die speciaal uit Londen zijn ingevlogen: Suzi Zumpe (zang), Dominic Harlan (componeren) en Karen Gillingham (regie).

Vandaag is Karen de dag begonnen met fysieke oefeningen door de ruimte. Zo hebben ze net zo snel mogelijk, zonder te praten, letters met de hele groep moeten vormen. En helpt Dominic ze nu met de eerste ritmecomposities maken. Straks zullen ze nog met zaklampen aan de slag gaan. Wat ze daar precies mee gaan doen? We zien het morgen.

RKF jan 2012 #9 - "Zonder orkestassistenten zou alles in het honderd lopen"

2012-01-28T20:00:00.002+01:00

Vanmorgen nog een uur voorrepetitie waar we lekker veel mochten spelen en alle vocale en instrumentale solisten zoveel mogelijk even aan bod kwamen. En toen was het zover. De viool en de erhu konden tegen elkaar opbieden met hun solo's. De hoorns maakten hun ruisgeluiden. De slagwerkers poetsten hun glazen plaat met oorverdovend gepiep! De trombones hadden hun septimen-cadenzen nog even extra geoefend in de pauze en inderdaad, die rolden er op prachtige wijze uit. Na de pauze waren de altviolen te bewonderen in hun uitgebreide solo's.

Het driekoppige "Versace"-dameskoortje had zich in qipao gestoken (chinese jurkjes) en oogstte applaus bij hun opkomst na de pauze; dan kun je merken dat het publiek met je meeleeft. Bij de grappige intermezzi hoorde ik zowaar iemand schateren. De tekst was soms grappig maar ook poëtisch zodat het jammer was dat je als orkestlid geen tijd had om mee te lezen.
Monique Krüs, in een prachtige jadegroene changeantzijden robe, was in topvorm. Geweldig hoe ze in een week die enorme rol heeft ingestudeerd.
Het koor moest soms lang wachten maar had ook een paar imponerende solo's. Alles bij elkaar had ik het gevoel dat we heel goed voorbereid waren, dank aan onze chef Michael Schønwandt!

Voor een paar collega's is de middag nog niet afgelopen... De orkestassistenten hadden een heel drukke week: met deze enorme bezetting was de studio in Hilversum te klein en zaten we deze week elke middag in het Concertgebouw. Dat betekent elke middag alles opbouwen en weer afruimen. Als wij allang weer thuis zijn, moeten zij het slagwerk en het andere orkestmateriaal nog inladen en naar Hilversum terugbrengen. Zonder hen zou alles in het honderd lopen!

> RKF jan 2012 #8 - "Alle koeien verzamelen!"
> RKF jan 2012 #7 - Hôtel de Pékin voor een aanvoerder slagwerk
> RKF jan 2012 #6 - "En, wat doet je moeder???"
> RKF jan 2012 #5 - "Het oogt vrij primitief, maar dat is het zeker niet"
> RKF jan 2012 #4 - “Wonna bai tsjainiese boo?”
> RKF jan 2012 #3 - "Er is al een vlaag van herkenning"
> RKF jan 2012 #2 - Het geluid van een brekend twijgje...
> RKF jan 2012 #1 - "De altviolen moeten nablijven"

RKF jan 2012 #8 - "Alle koeien verzamelen!"

2012-01-26T23:00:00.001+01:00

door Ingrid Geerlings, fluit
(foto's: Marjolijn Oonk)

Vandaag alweer dag 8 van de repetitieperiode voor de opera Hôtel de Pékin van Willem Jeths. In die reeks is het de derde dag repeteren op het podium van de akoestisch mooiste zaal van de wereld: Het Concertgebouw in Amsterdam. Kosten noch moeite wordt gespaard om de ultieme concertante uitvoering van deze opera te realiseren. Het is duidelijk te merken dat de spanning oploopt bij solisten en dirigent. Nog niet bij ons. De Radio Kamer Filharmonie is bedreven in het uitvoeren van 21e-eeuwse muziek en heeft wel voor hetere vuren gestaan. Dat wil niet zeggen dat we een makkie hebben aan deze opera. Zo moeten we met de houtblazers Daphnis-et-Chloé-riedels spelen, maar dan net een beetje anders dan de originele. En waar je bij Daphnis blij bent dat je klaar bent na één pagina, gaat Willem Jeths nog even door en gaat het register en helaas ook tempo omhoog. En, tot onze schrik, eindigend in een uptempo unisonopassage voor de hele houtgroep.

Af en toe hebben we wat minder te doen en is het tijd voor de sociale controle in het orkest. Voelt iedereen zich wel, is het nog wel gezellig of dreigt het te gezellig te worden? Zo ging mijn blik van links naar rechts en kwam ik uit bij twee slagwerkers die ik toch echt iets zag doen wat ik nog nooit gezien had. Twee enorme koebellen (zelfs voor stier Herman te zwaar) werden driftig rondgezwaaid en met een gezicht alsof er niets bijzonders was weer op de grond gezet. In de pauze ging ik toch maar even vragen waarom ze dat deden. Wat is het bedoelde effect in de zaal? Ze zwaaiden de bellen rond om het alom bekende Dopplereffect te verkrijgen. Zoals het geluid van de voorbijrazende ambulance vervormt, zo zal ook het geluid van de koebellen in de zaal vervormen.
Zo dragen nieuwe composities vaak bij aan de uitbreiding van de mogelijkheden van het instrumentarium. Volgende week maar eens proberen mijn fluit al spelend rond te draaien. Alhoewel, die neiging schijn ik altijd wel een beetje te hebben...

> RKF jan 2012 #7 - Hôtel de Pékin voor een aanvoerder slagwerk
> RKF jan 2012 #6 - "En, wat doet je moeder???"
> RKF jan 2012 #5 - "Het oogt vrij primitief, maar dat is het zeker niet"
> RKF jan 2012 #4 - “Wonna bai tsjainiese boo?”
> RKF jan 2012 #3 - "Er is al een vlaag van herkenning"
> RKF jan 2012 #2 - Het geluid van een brekend twijgje...
> RKF jan 2012 #1 - "De altviolen moeten nablijven"

RKF jan 2012 #7 - Hôtel de Pékin voor een aanvoerder slagwerk

2012-01-25T23:00:00.002+01:00

De Radio Kamer Filharmonie en het Groot Omroepkoor verzorgen in de NTR ZaterdagMatinee van 28 januari 2012 de première van de herziene versie van 'Hôtel de Pékin - Dreams for a Dragon Queen' van de Nederlandse componist Willem Jeths. De muzikale leiding is in handen van Michael Schønwandt; Edward Caswell studeert het koor in. Leden van de Radio Kamer Filharmonie doen verslag van het repetitieproces en het concert.

"Anders dan alleen maar die triangelpartij"

door Mark Haeldermans, slagwerk
(foto's: Josje ter Haar)

Ieder hotel heeft wel een keuken en wat mij betreft staat in de keuken van het Hôtel de Pékin vooral veel slagwerk. Wat al uit voorgaande blogs blijkt, is dat wij als slagwerkgroep zowel inhoudelijk als visueel heel interessante dingen doen in deze Jeths-productie.
Omdat iedereen zich anders voorbereidt op zo'n productie, lijkt het me leuk om een keer te schetsen hoe dat is voor een aanvoerder slagwerk.

Qua voorbereiding is deze opera wel heel anders dan een week met alleen maar een triangelpartij in een of andere symfonie (maar daarom niet minder belangrijk). Voor mij begon Hotel de Pékin ergens begin september via een mail van het kantoor met de vraag hoeveel slagwerkers er nodig zouden zijn. Aan de hand van een partituur met alleen het slagwerkgedeelte, die echter nog niet per speler ingedeeld was, ging ik aan de slag.
Aan mij om te bepalen hoeveel slagwerkers en wat ze spelen, welke instrumenten en hoeveel van ieder, wat is er in het MCO aanwezig, wat hebben we niet, wat gebruikt het RFO in dezelfde week en moeten we eventueel iets van hen lenen of toch nog gaan huren, hoe gaan we staan op het podium in Amsterdam enz, enz.... Na een weekje doorspitten van zo'n 130 blz. partituur , bleek dat er naast onze eigen drie mensen nog zes extra slagwerkers en een drummer nodig waren.

Vervolgens werd de hele slagwerkpartituur negen maal gekopieerd en heb ik deze per speler getekend/klaargemaakt en op laten sturen naar de intussen beschikbare extra spelers. Ergens in een vrije week in december ben ik dan met Teun onze orkestbode de instrumenten alvast gaan verzamelen en heb ik een tekening gemaakt van de positie van de instrumenten op het podium in Amsterdam. Dit niet alleen omdat het Concertgebouw-podium door zijn vele etages voor slagwerkinstrumenten nogal eens onhandig kan zijn, maar ook omdat er sommige spelers naast elkaar moeten staan wegens het delen van een instrument (bijv. zes of zevenstemmige marimba en vibrafoon-accoorden of onhaalbare wissels waarbij de ene slagwerker de andere helpt).

Van de verscheidenheid aan kleuren en timbres die slagwerkinstrumenten kunnen creëren heeft Willem Jeths in deze opera dankbaar gebruik gemaakt. Zoals bijvoorbeeld:
- Watergong: dunne gong die je na aanslaan onderdompelt in een teil met water waardoor de toonhoogte verandert.
- Polystyreen on glass plate: met piepschuim over een vochtige glasplaat of spiegel wrijven/draaien. Jeths beeldt hiermee krijsende gieren uit. (oordoppen gewenst)
- De takjes van collega René die gebroken dienen te worden.
- Gestemde glazen die aangewreven worden
- Gestemde cowbells aanslaan en vervolgens met gestrekte arm rondgedraaid worden waardoor je boventonen hoort en het geluid geprojecteerd wordt.
Voor het exotische karakter verder ook chinese cymbals, chinese opera gongs, chinese drums, stenen, leeuwengebrul....
Ook een cymbal boven het vel van een pauk gehangen- bij het pedaalgebruik van de pauk krijg je dan mysterieus, oosters geluid.

Zoals ik al eerder schreef, anders dan alleen maar die triangelpartij, maar als alles staat en klopt op de eerste repetitie en ik me ook alleen maar hoef te focussen op het spelen van mijn eigen partij, ben ik weer een tevreden mens en de rest hopelijk ook.

> RKF jan 2012 #6 - "En, wat doet je moeder???"
> RKF jan 2012 #5 - "Het oogt vrij primitief, maar dat is het zeker niet"
> RKF jan 2012 #4 - “Wonna bai tsjainiese boo?”
> RKF jan 2012 #3 - "Er is al een vlaag van herkenning"
> RKF jan 2012 #2 - Het geluid van een brekend twijgje...
> RKF jan 2012 #1 - "De altviolen moeten nablijven"

RKF jan 2012 #6 - "En, wat doet je moeder???"

2012-01-24T23:00:00.002+01:00

door Rebecca Grannetia, hoorn
(foto's: Josje ter Haar)

Vandaag hebben we onze eerste repetitie van de opera in het Concertgebouw gehad. De tekstschrijver vertelde ons dat de opera ging over een Chinese keizerin. Vandaar die Chinese banda (blaasorkestje, red.) die er gedeeltelijk voor het eerst bij zat vandaag. Ook voor het eerst vandaag de drie zangeressen en het gehele koor.

Leuke banda omdat het heel orientaals klinkt allemaal wat ze doen. Al gauw nadat we begonnen waren had ik weer mijn 'o ja'-momenten. Dan heb ik het over de 'gestopte' noten waarbij wij meerdere grepen moeten verzinnen om vervolgens zo snel mogelijk die grepen al spelende af te wisselen om zo een soort van tremolo (triller, red.) te krijgen……………….. Iedere repetitie heb ik zitten gummen omdat ik toch vond dat een andere greep beter was. Wij, mijn naaste collega en ik, hebben dit gedoopt tot het 'tuureluur'-effect. Vaak lachwekkend wanneer je merkt dat hij of jij al langere tijd op de verkeerde toon bent aan het jodelen en er dan alsnog achter komt dat het dus toch!! een halfje hoger stond geschreven zodat je algaande probeert te corrigeren en hoopt dat de goeie noot er nu wel bij zit. Je wordt er dus echt tuureluurs van want het gaat de hele opera zo door.

Behalve dit 'tuureluur'-effect zijn er nog andere vreemde dingen die wij als hoornisten moeten doen met ons instrument. Zo halen wij het mondstuk van onze hoorn, zetten het andersom op de inblaaspijp en op ritme blazen maar, het 'ruis-in-de-buis'-effect. Het laatste vreemde is dat we met onze handen op het mondstuk moeten slaan zodat je een 'ploppend'-effect krijgt. Doe dat maar eens in een ritme!! Vier tegen drie bijvoorbeeld!!

Al met al voor ons niet een alledaagse produktie met vele 'effecten'. Wat we regelmatig als grap tegen elkaar zeggen tijdens deze repetitieperiode is: ……………….En, wat doet je moeder??? Ik merk in de pauzes dat de meningen over deze opera verdeeld zijn maar is dat niet altijd zo? Ook dit soort producties horen er nu eenmaal bij en ik ben blij dat er überhaupt nog werk is alhoewel ik eerlijk moet toegeven dat ik me ook heb laten verleiden om in het laatste repetitiegedeelte, waarbij onze aanvoerder-altist lekker zit te'schmieren', een cryptogram heb zitten oplossen……………. Heel even maar hoor! Uiteindelijk denk ik dat het best een leuke Matinee zal worden alleen al door de banda, de drummer-boys en alle andere vele……………… 'effecten'!!

> RKF jan 2012 #5 - "Het oogt vrij primitief, maar dat is het zeker niet"
> RKF jan 2012 #4 - “Wonna bai tsjainiese boo?”
> RKF jan 2012 #3 - "Er is al een vlaag van herkenning"
> RKF jan 2012 #2 - Het geluid van een brekend twijgje...
> RKF jan 2012 #1 - "De altviolen moeten nablijven"

RKF jan 2012 #5 - "Het oogt vrij primitief, maar dat is het zeker niet"

2012-01-23T18:38:00.002+01:00

Eerste repetitie vandaag met de zangers en meteen een 'verse' sopraan: Monique Krüs. Zij nam het gisteren over van de oorspronkelijk geplande die het liet afweten. Wat een prestatie om zo’n dragende partij in zo’n korte tijd al zo goed te zingen! Dat gaat zeker goed komen voor zaterdag.
Ook dirigent Michael Schønwandt doet het bewonderenswaardig. Hij kent de partituur uitstekend en loodst ons er op buitengewoon prettige en efficiente wijze door heen. Die partituur is overigens niet mis. Door de enorme bezetting zijn er buitenproportioneel grote pagina’s nodig om alle notenbalken onder elkaar op een bladzij te krijgen. Bril en loupe zijn vereist om de uiterst kleine nootjes te kunnen lezen, en de lessenaar waarop dit boekwerk ligt heeft en extra verzwaring nodig om niet om te vallen.

Er waren deze maandagochtend een aantal lege plaatsen in het orkest. Een griepgolf, of een auditie? Ja lieve lezers, jullie weten toch dat de Radio Kamer Filharmonie over anderhalf seizoen moet stoppen. Dus als er ergens proefspelen zijn gaan er steevast een aantal orkestleden auditeren...

Sinds kort is de Erhu-speelster verplaatst naar een plek achter de altviolen. Een stuk dichter in mijn buurt dan in het begin van de repetitieperiode. Het instrument heeft een prachtige klank. Ik kende het alleen als muziek op de achtergrond, bij geuren van Tjap Tjoi en Foe Jong Hai in een Chinees restaurant, maar nu grijp ik de gelegenheid aan er meer over te weten te komen. De klankkast is vrij klein ten opzichte van een viool bijvoorbeeld, maar het geluid dat eruit komt is toch aanzienlijk. Er zijn twee snaren, een a- en een d-snaar, en het haar loopt tussen de snaren! Dat betekent volgens mij dat je voor de ene snaar moet duwen en voor de andere snaar de stok naar je toe moet trekken. Het oogt vrij primitief, maar dat is het zeker niet, getuige dit filmpje op youtube!

> RKF jan 2012 #4 - “Wonna bai tsjainiese boo?”
> RKF jan 2012 #3 - "Er is al een vlaag van herkenning"
> RKF jan 2012 #2 - Het geluid van een brekend twijgje...
> RKF jan 2012 #1 - "De altviolen moeten nablijven"

RKF jan 2012 #4 - “Wonna bai tsjainiese boo?”

2012-01-20T16:37:00.002+01:00

door Gé Bartman, cello

“Wonna bai tsjainiese boo?” Een beeldige mandarijn houdt mij een cellostok voor. Ik ben cellist in de Radio Kamer Filharmonie en dobber deze weken met mijn collega’s rond in een Chinese saus, met voorbedachten rade gemorst over een tamelijk verse opera, nog binnen de houdbaarheidsdatum. Toeval? Zoals het kompas voor de zeekapitein is de I Tjing mijn baken en ik weet dat het kosmisch zo moet zijn. “Hundeldfiftie joeloo!” Da’s voor niks. Ik laat de bescheiden geldstroom langs deze wijze opportunist vloeien en ga aan de slag met de toevalstreffer.

Ik kan maar met één stok tegelijk cellospelen en met twee stokjes eten lukt me helemaal niet. En dat hoeft gelukkig ook niet in mijn orkestpartij. Maar de stok is goed, de stok is geweldig! En van links tot rechts helemaal Chinees. Op het oog een soort God-zegene-de-greep klaftmansjip, maar dit zij de les: ze ploef of ze poeding is in ze ieting! Dank u, China! Dank u, I Tjing! En Theo Ploeger, mijn collega uit het Radio Filharmonisch Orkest, haalt ze voor u uit China!

(foto's: Josje ter Haar)

> RKF jan 2012 #3 - "Er is al een vlaag van herkenning"
> RKF jan 2012 #2 - Het geluid van een brekend twijgje...
> RKF jan 2012 #1 - "De altviolen moeten nablijven"

RKF jan 2012 #3 - "Er is al een vlaag van herkenning"

2012-01-19T20:40:00.002+01:00

tekst en foto's: Annet Karsten, fagot

Vandaag begon een tweede doorloop van de opera. Helemaal weer vanaf het begin. Er is al een vlaag van herkenning, een ‘oh ja’ gevoel en daarnaast natuurlijk weer het ontdekken van nieuwe elementen uit het stuk.
Eén fragment was vandaag bijna schokkend, maar ook wel grappig. In een stukje voor alleen erhu en piano (en waarschijnlijk straks ook zangers en misschien nog de andere Chineze instrumenten) klonk zowaar de beruchte vlooienmars. Die mocht ik vroeger nooit spelen, ik durf er ook wel vanuit te gaan dat de pianiste Pauline Post dit ook nog nooit eerder in een concertzaal heeft gespeeld.

Verder kwam ik door een gesprekje met componist te weten dat de flugelhoorn, bespeelt door mijn buurman, Raymond, voor een personage staat, samen met straks de bassolist, namelijk de eerste keizer van China, Qin Shi Huangdi. Die speelt/zingt dan in de dromen van CiXi, de laatste keizerin, verbeeld door de ehru, volgens het libretto, een duet. Een unieke combinatie.

En zo zullen er vast nog wel meer instrumenten symbool staan voor personages uit de opera. Hoe dat allemaal precies zit zullen we vast wel te weten komen na het weekend als we met solisten en koor aan de slag gaan.

> RKF jan 2012 #2 - Het geluid van een brekend twijgje...
> RKF jan 2012 #1 - "De altviolen moeten nablijven"

RKF jan 2012 #2 - Het geluid van een brekend twijgje...

2012-01-18T16:43:00.001+01:00

tekst en foto's: Marjolijn Oonk, 2e viool

Iedere opera heeft een opbouw: de componist brengt het verhaal, de personages en de muziek op gang (dat hebben wij gisteren meegemaakt) en als de sfeer opgebouwd is kan hij alles laten gebeuren. Vandaag spelen we de orkestmuziek door van het laatste gedeelte, de tweede acte. Wat zou er allemaal gebeuren op het toneel? Er staan wonderlijke titels boven de scènes, de personages hebben soms een nummer in plaats van een naam, gaan dood, zweven naar de hemel, de zon verbrandt… De muziek is veel minder druk dan gisteren in het eerste deel. De erhu, het Chinese instrument, speelt een grote solopartij. Ik begrijp nu waarom de drie altviolen zo veel ingezet worden: zij klinken behoorlijk als een erhu!

Willem Jeths, de componist, zit de hele tijd bij de repetitie. Zo kan hij zijn herziene versie nog verbeteren, of uitleggen wat zijn bedoeling is. Wij musici beseffen niet altijd hoe bijzonder dicht we bij het vuur zitten, hoe andere orkesten over een aantal jaren met hun vragen zullen blijven zitten. De fluiten ontdekken allerlei fouten (“of bedoél je het zo?”) in hun partij. Slagwerker René moet ergens fortissimo een stuk hout breken, er ligt een hele stapel latten voor hem klaar. Willem Jeths is niet tevreden, hij bedoelt eigenlijk het geluid van het breken van een twijgje. René weet genoeg: de muziek is op dat moment heel stil, hij hoeft nergens bovenuit te klinken: vanmiddag zal hij buiten een paar mooie twijgjes uitzoeken.

> RKF jan 2012 #1 - "De altviolen moeten nablijven"

RKF jan 2012 #1 - "De altviolen moeten nablijven"

2012-01-18T10:22:00.001+01:00

Hôtel de Pékin! De naam suggereert exotisme en inderdaad, we worden niet teleurgesteld. Als we binnenkomen voor de eerste repetitie hebben de 9(!) slagwerkers hun enorme instrumentarium al opgebouwd en bij de eerste inzet beginnen ze met een theatraal gebaar te zwaaien met grote bellen. De titels boven de scènes gaan over draken, wijde mouwen en hemellichamen. Ik heb geluk want recht achter me zit de erhu. Ik ben gek op het rijke, zweverige, nasale geluid van het Chinese strijkinstrument.

In een flink tempo stomen we door het materiaal heen; soms moeten we stoppen omdat de noten niet duidelijk zijn: onze dirigent Michael Schønwandt had de partituur zelfs met een vergrootglas bestudeerd maar in onze partijen staan andere maatsoorten dan bij hem, en de eerste violen begrijpen soms niet welke lijn ze moeten volgen (van de acht; mijn partij weegt bijna een kilo!) Gelukkig zit de componist in de zaal en hebben we hulp van assistent- dirigent Wouter Padberg, echt onontbeerlijk bij zo'n grote productie.

Mijn eerste indruk is een overdadige opera. Veel effecten, er zijn geluiden bij die ik nog nooit gehoord heb; heel veel geluid, en dan zijn het koor en de solisten er nog niet eens bij. Aan het eind van de repetitie heb ik citaten voorbij horen komen van: Elektra, Daphnis et Chloe, Chinese Charleston, het Engelse volkslied, Rosenkavalier en Salomé.
De altviolen krijgen een wilde solo en moeten nablijven, net zoals de erhu die kampt met onduidelijkheden in de partij. Morgen de tweede helft!

Leden Radio Kamer Filharmonie op staatsbezoek naar Oman - deel 6

2012-01-12T12:35:00.003+01:00

Koningin Beatrix legt van 8 t/m 12 januari 2012 een staatsbezoek af aan de Verenigde Arabische Emiraten en Oman. Leden van de Radio Kamer Filharmonie zijn gevraagd haar op deze reis te vergezellen.

"Het gehele protocol stond op zijn kop!"

door Kees Dijk, manager Radio Filharmonisch Orkest en Radio Kamer Filharmonie

Gisteravond was het zover: het concert voor de Sultan! De veiligheidsmaatregelen waren extreem. Alle instrumenten werden gecheckt, de vleugel onderzocht, kortom echt een goede atmosfeer om lekker muziek te maken! Om 21.15u kwam het gezelschap binnen. Onze musici stonden toen al 20 minuten op het podium. Inclusief de Koningin, het prinselijk paar en de Sultan, en inclusief Elisabeth Kamphuis (medewerker MCO, red.) en mijzelf, bevonden zich precies 21 mensen in de zaal. Een echt exclusief concert kun je gerust stellen. Het concert (precies 50 minuten) ging fantastisch en hoewel je dat niet aan het applaus kon afmeten, was de waardering groot (hoorden we achteraf).

De grote vraag was of er een gelegenheid zou zijn dat we voorgesteld zouden worden aan de Koningin en haar gevolg en de Sultan. Juist de laatste was de onzekere factor. Sultan Qaboos houdt niet echt van gezelschappen en begeeft zich zelden onder de mensen. De Koningin en Prins Willem-Alexander namen echter het initiatief en lieten ons naar een anti-chambre komen waar, na zelf te zijn voorgesteld, ik de gelegenheid kreeg alle musici bij naam te introduceren. Daarna bedankte de Majesteit ons hartelijk en verontschuldigde zij zich voor het kleine aantal aanwezigen. En toen gebeurde iets opmerkelijks. Op een vraag van Prins Willem-Alexander of we nog meer concerten speelden, antwoordden Ingrid Geerlings en Arjan Woudenberg dat we dat wel wilden en daar ook repertoire voor mee hadden genomen. Zij doelden op de al geopperde mogelijkheid om te spelen tijdens de ontvangst van de Nederlandse gemeenschap in Oman. Toen ik dat dinsdag aan het Hof had voorgelegd bleek dat absoluut niet te kunnen. PWA echter vond dat een uitstekend idee en deelde dat met zijn moeder. Gevolg: het gehele protocol stond op zijn kop! Vannacht is tot 3.00u gewerkt om alles artistiek, publicitair en logistiek in orde te krijgen en dat is met veel succes gelukt. We hebben veel kunnen spelen en tot slot ook het Wilhelmus. Dat ontlokte de Koningin de opmerking dat deze live begeleiding van het volkslied toch wel veel fraaier was dan "de krakende bandjes" waarmee zij het doorgaans moet doen. Er was heel veel persaandacht en opnieuw een zeer hartelijk contact met de koninklijke familie. Ook de ambassadeur heeft niet voorbij willen gaan aan onze hachelijke positie door daar tijdens zijn introductiespeechje aan te refereren. Kortom, missie geslaagd, meer dan dat!

Aan dit bijzondere avontuur komt nu een einde. We vliegen vanavond terug en zijn vrijdagochtend vroeg weer in Nederland.

Staatsbezoek naar Oman - deel 5
Staatsbezoek naar Oman - deel 4
Staatsbezoek naar Oman - deel 3
Staatsbezoek naar Oman - deel 2
Staatsbezoek naar Oman - deel 1

Leden Radio Kamer Filharmonie op staatsbezoek naar Oman - deel 5

2012-01-11T10:44:00.004+01:00

Na een voorspoedige reis werden we in de VIP-ruimte van het vliegveld van Muscat ontvangen door medewerkers van de ambassade die ons per bus vervolgens begeleidden naar het schitterend aan zee gelegen Shangri-la Hotel.

Dinsdagmiddag zijn Elisabeth (Kamphuis, MCO, red.), (pianist, red.) Paolo Giacometti en ik naar de concertzaal in het Paleis gegaan om de situatie ter plekke te bekijken. Een prachtige zaal in Arabische stijl opgetrokken (met een heus concertorgel), louter voor gebruik van de Sultan zelf. Paolo was verrukt over de Steinway, die op dat moment werd gestemd. Hij kon ook nog kiezen voor een Bösendorfer overigens!

's Avonds mocht ik aanzitten met 250 andere gasten aan het officiele staatsdiner. Een hele belevenis. Dit was ook het moment om in contact te komen met het Nederlandse bedrijfsleven. Er was weinig tijd, maar ik kreeg de gelegenheid om met deze en gene over onze situatie én perspectieven te spreken.

Vanmiddag (woensdag) gaan we naar het Paleis voor een repetitie en dan vanavond het concert!! We kijken er naar uit!!

Staatsbezoek naar Oman - deel 4
Staatsbezoek naar Oman - deel 3
Staatsbezoek naar Oman - deel 2
Staatsbezoek naar Oman - deel 1

Leden Radio Kamer Filharmonie op staatsbezoek naar Oman - deel 4

2012-01-10T11:12:00.002+01:00

Koningin Beatrix legt van 8 t/m 12 januari 2012 een staatsbezoek af aan de Verenigde Arabische Emiraten en Oman. Leden van de Radio Kamer Filharmonie zijn gevraagd haar op deze reis te vergezellen.

Orkestmanager Kees Dijk live vanuit Oman in KRO's De Ochtend van 4 - onder meer over het initiatief tot een nieuw freelance (omroep)orkest (interview begint v.a. 01:13:05):

Of bekijk de flash versie.

Luister ook naar bassist Wilmar de Visser in De Klassieken bij Maartje van Weegen, iedere werkdag tussen 11:00 en 12:00 > deklassieken.radio4.nl

Staatsbezoek naar Oman - deel 3
Staatsbezoek naar Oman - deel 2
Staatsbezoek naar Oman - deel 1

Leden Radio Kamer Filharmonie op staatsbezoek naar Oman - deel 3

2012-01-09T22:00:00.005+01:00

Koningin Beatrix legt van 8 t/m 12 januari 2012 een staatsbezoek af aan de Verenigde Arabische Emiraten en Oman. Leden van de Radio Kamer Filharmonie zijn gevraagd haar op deze reis te vergezellen.

9 januari 2012 19:00 uur, De 'bescheiden' ontvangstruime van Muscat International Airport, Oman (video: orkestmanager Kees Dijk):

"24° C geen vuiltje aan de lucht"

door Arjan Woudenberg, klarinettist RKF

Het vliegtuig is altijd een mooie ontmoetingsplek. Negen uur op een eilandje in de lucht met mensen wier neuzen dezelfde kant op staan en die samen één doel hebben: Muscat bereiken. Terwijl de ski-oorden onder ons langs trekken, kom ik in gesprek met mijn buurman die ingenieur is bij CentraalStaal International. Anish Kapoor veroorzaakt met behulp van de kennis en techniek van CSI in de scheepsbouw de prachtigste sculpturen (foto's). De huid is onderdeel van de constructie en dat verwezenlijkt de stoutste dromen van de meest plastisch denkende architecten van het hoogste niveau.
Onderwijl worden we Royalty Watcher Watchers (www.twitter.com/@petervdvorst).

Hoewel onze opdracht is de contraprestatie te zijn voor het staatsbezoek heeft dit ons er niet van weerhouden contact te leggen met de Nederlandse gemeenschap in Oman. Wij zijn tenslotte de Radio Kamer Filharmonie van alle Nederlanders. Ook de koninklijke familie vergeet de expats niet. De Omaanse vrije donderdag is ideaal voor een receptie in aanwezigheid van de koningin en haar gevolg. Mocht Radio Nederland Wereldomroep een manier vinden om de nieuwe Omanieten van Nederlandse afkomst te blijven bereiken dan raad ik ze aan de concerten van de RKF uit te zenden; want wat is er mooier dan eventjes in het Concertgebouw te zijn in je eigen stoel waanzinnig mooie muziek te ontdekken, gespeeld door musici die je een hand hebt gegeven en waarmee je een praatje over het weer hebt gemaakt (24° C, 53% luchtvochtigheid, geen vuiltje aan de lucht)?

Over klimaat gesproken: in Oman weten ze hoe het moet. De nieuwste aflevering van CSI is de bouw van het Oman Cultureel Centrum in Muscat, terwijl het operahuis net af is.

Staatsbezoek naar Oman - deel 2
Staatsbezoek naar Oman - deel 1

Leden Radio Kamer Filharmonie op staatsbezoek naar Oman - deel 2

2012-01-08T21:01:00.000+01:00

Koningin Beatrix legt van 8 t/m 12 januari 2012 een staatsbezoek af aan de Verenigde Arabische Emiraten en Oman. Leden van de Radio Kamer Filharmonie zijn gevraagd haar op deze reis te vergezellen. Orkestmanager Kees Dijk doet verslag.

Op zondagavond 8 januari wordt nog hard gerepeteerd aan o.a. de Kaiserwalzer van J. Strauss jr. (in een bewerking van A. Schönberg):

Morgen op reis en woensdag a.s. concert in het paleis van Sultan Quaboos van Oman!

> Leden Radio Kamer Filharmonie op staatsbezoek naar Oman - deel 1

Leden Radio Kamer Filharmonie op staatsbezoek naar Oman - deel 1

2012-01-06T16:21:00.001+01:00

Het aftellen is begonnen! Maandag vertrekt een ensemble van 11 musici uit de RKF, de pianist Paolo Giacometti, Elisabeth Kamphuis en ik naar Oman om daar op woensdagavond in het Paleis van de Sultan een concert te geven dat de Koningin haar gastheer, Sultan Quaboos (foto), zal aanbieden.

Tijdens het concert dat Thomas Zehetmair als invaller voor Frans Brüggen in september jl. gaf met de RKF kwam bij mij een gevoel van woede boven: waarom wordt een dergelijk prachtig orkest zomaar opgeheven? De volgende vraag die zich aandiende was of er nu helemaal niemand op de wereld bestaat met voldoende geld die het leuk zou vinden om als maecenas op te treden; bijvoorbeeld een rijke Arabier. Rijke Arabieren steken vaak honderden miljoenen in voetbalclubs. Laat er één zijn die door zijn studie op Harvard, Oxford of Princeton in aanraking is gekomen met klassieke muziek!

Na het concert kwam ik Sieuwert Verster tegen die het Hof af en toe adviseert op muziek gebied en ik deelde mijn gedachten met hem. Zijn reactie was: "Dat is toeval, ik ben net gevraagd na te denken over een culturele contraprestatie voor de staatsbezoeken naar de Verenigde Arabische Emiraten en Oman in januari. Laten we er eens over praten." En zo geschiedde! Het resultaat is een concert in Oman. De VAE viel om plantechnische redenen af.

Of we die ene rijke Arabier tegenkomen is natuurlijk de vraag. Wel hopen we met de deelnemers aan de handelsmissie in contact te komen, bijvoorbeeld om het "Ludwig"-project onder de aandacht te brengen. Wat er van zij, het blijft bijzonder dat de Koningin binnen een jaar 2x een door de politiek om zeep gebracht orkest laat optreden.

Uyt den ouden Doosch #20: Han de Vries - the radio recordings

2012-01-06T11:37:00.001+01:00

door Jan Jaap Kassies, Muziekbibliotheek van de Omroep

Archieven, op welk gebied dan ook, bevatten dikwijls bijzondere zaken die pas als gevolg van een specifieke aanleiding naar boven komen. Boeken, tv-programma’s etc. ontsluiten materiaal dat lag te wachten op verspreiding.
Enige tijd geleden verscheen een cd-/dvd-box (9 cd’s en 2 dvd’s) met de titel Han de Vries – the radio recordings (Oboe Classics CC2024). Hierin zijn niet minder dan 51 opnamen van de grote hoboïst (geb. 1941) verzameld – 22 concerten en 29 kamermuziekwerken. Componisten uiteenlopend van Bach tot Breuker zijn vertegenwoordigd in opnamen die werden gemaakt in de periode 1968-2002.

Peter Bree, niet alleen oud-Radio4-medewerker maar ook oud-leerling van De Vries, nam het initiatief voor deze prachtige uitgave. Hij had jarenlang met zijn cassetterecorder radio-uitzendingen opgenomen; hierdoor was het ontbreken van een aantal registraties in de collectie van Beeld en Geluid gelukkig niet onoverkomelijk. Ook collega Freek Sluijs droeg een MCO-steen bij: hij digitaliseerde een cassettebandje uit de MCO-archieven, zodat nog is te horen hoe Han de Vries op 16 december 1989 in Muziekcentrum Vredenburg samen met het Radio Kamerorkest onder David Porcelijn het hoboconcert van Alexander Voormolen uitvoerde. De MCO-ensembles werkten mee aan nog 11 andere onderdelen van deze box: het RKO was betrokken bij concerten en studio-opnamen met werken van Arnold, J.S. Bach (Cantate BWV 84, waaraan ook sopraan Elly Ameling, violist Ronald Hoogeveen en het Groot Omroepkoor meewerkten), R. Rodney Bennett, Bert Esser, Françaix, R. Strauss en Voormolen, van wie ook het Concert voor 2 hobo’s is opgenomen). Het Radio Filharmonisch Orkest begeleidt Han de Vries in werken van Morton Feldman, J. Haydn en Bruno Maderna, die (op een bonus-dvd) te zien is terwijl hij in de VARA-Studio zijn Derde hoboconcert dirigeert, kort voor de wereldpremière in het Holland Festival van 1973. Het Metropole Orkest onder H.K. Gruber is te zien op de andere dvd, in Wuivend Riet van Willem Breuker (Concertgebouw, 2000).

Hopelijk inspireert deze indrukwekkende, zeer verzorgde uitgave weer anderen om te gaan speuren in archieven van instellingen en particulieren; er is altijd wel een aanleiding te vinden voor het voor een groter publiek toegankelijk maken van dit soort documenten. Als het dan ook nog op zo’n voorbeeldige manier gebeurt als bij deze box het geval is, kan worden gesproken van een ideale productie. (www.oboeclassics.com)

GOK-blog dec 2011 #10 (slot): "En dan staat daar ineens een Groot Amadeus Omroepkoor!"

2011-12-23T22:00:00.004+01:00

Nog een dag en dan is het tijd voor een welverdiende kerstvakantie. Zoals ik al schreef, leek gisteren al een slotdag te zijn. Dat betekent dat vandaag als een eerste dag voelt. Om 10.00 uur staat er al een optreden van de afvaardiging van het Omroepkoor op de planning. Erg vroeg, moet ik zeggen. Maar we slaan er ons doorheen.

Na deze duik in het diepe, gaan we met de docenten en medewerkers aan de slag. Het is mooi om te zien dat Suzi, die ook vandaag de formidabele leiding neemt, een zelfde werkwijze hanteert als bij de leerlingen. We doen sharks en snakes na, allemaal met als doel om de concentratie en discipline vast te houden.

In vijf groepen componeren we twee regels tekst over thema afscheid voor de allerlaatste keer. Dat levert hier en daar leuke kronkels en hilarische teksten leven. Een en al wordt gedaan op een paar maten uit de vierde acte van La Bohème. We hebben ook een ware Mimi (sopraan Elma van den Dool) tot onze beschikking. Als we onze brouwsels voor elkaar hebben uitgevoerd voorzien van ware Boyband-gebaren, gaan we in een grote rij staan.

Onder leiding van Edward Caswell wordt de muziek gesmeed tot nieuwe compositie met piano en solist. We leren samen met de docenten om sterk en zacht te zingen. Nog steeds maken we onze gebaren. En dan staat daar ineens een Groot Amadeus Omroepkoor. Dat is toch wel heel bijzonder!

De docenten hebben erg genoten vandaag. Met een bijzonder goed verzorgde kerstlunch als afsluiting, is de kerstvakantie welverdiend.

Chapeau aan allen die hebben meegewerkt aan deze leerzame week. Hier en daar was het best vermoeiend, maar al met al heel zinvol om te doen, vond ik!

Fijne feestdagen en een gezond, liefdevol en vooral muzikaal 2012!

> GOK-blog dec 2011 #9: "Is het dan toch spannender om voor leeftijdgenoten te zingen?"
> GOK-blog dec 2011 #8: "Wat wil je nog meer in een educatieproject?"
> GOK-blog dec 2011 #7: "Het stuk is prachtig en wordt steeds mooier"
> GOK-blog dec 2011 #6: "Springend, huppelend, hinkelend, we doen het allemaal"
> GOK-blog dec 2011 #5: "Ik zag dat het publiek geraakt werd"
> GOK-blog dec 2011 #4: "Wij hebben de oefeningen meegedaan en... het werkt!"
> GOK-blog dec 2011 #3: "Waarom kunnen ze dat in de politiek nou niet..."
> GOK-blog dec 2011 #2: "Wat is in hemelsnaam ska?"
> GOK-blog dec 2011 #1: "De koorleden werden weer even middelbare scholieren"

GOK-blog dec 2011 #9: "Is het dan toch spannender om voor je leeftijdgenoten te zingen?"

2011-12-22T22:00:00.001+01:00

In samenwerking met MCO Educatie, Utrechts Centrum voor de Kunsten, Vredenburg Utrecht en het Amadeus Lyceum participeert het Groot Omroepkoor in het educatieve project Groot Amadeus Omroepkoor. Dit bijzondere samenwerkingsverband behelst een reeks workshops in de maanden november en december, waarvan de resultaten worden gepresenteerd rondom het concert van de Radio Kamer Filharmonie op 9 december in het paviljoen van Vredenburg Leidsche Rijn, en op vrijdag 23 december op het Amadeus Lyceum in Vleuten. Freelance koorleden Reina Boelens en Kathelijn van Dongen doen verslag van het de laatste weken van het project. > meer informatie over het Groot Amadeus Omroepkoor

"De school ademt cultuur en creativiteit"

door Kathelijn van Dongen

Een beetje gespannen stap ik vanochtend in de auto. Vandaag beginnen we namelijk op een andere tijd en worden we op een andere locatie, het Amadeus Lyceum in Vleuten (die kennelijk volgens de info niet met de routenavigatie kan worden gevonden). Dan denk ik, waarom is die school niet met de routenavigatie te vinden? En ben ik toch even bang, dat ik het dan wel niet zal kunnen vinden, of dat er vandaag wel een extra lange file zal staan. Dat maakt dat ik extra op tijd in de auto stap. Dus lekker op tijd en niets aan de hand stap ik 45 minuten voor aanvang een grandioos leuke school binnen. De school ademt cultuur en creativiteit. Dat belooft veel goeds!

Na een overheerlijk kopje koffie, starten we om 10.45 uur met onze gezamenlijke repetitie. Zoals gehoopt, worden we getrakteerd op een geheel nieuwe compositie van de leerlingen van het Amadeus Lyceum. Onder begeleiding van de componist John Barber, hebben ze dat stuk gisteren in een ochtend in elkaar gedraaid. Werkelijk prachtig gedaan! Ze zijn zo lief geweest om ons als koor ook een aandeel in hun meesterwerk te geven. Het stuk is genaamd ‘Looking into te water’.

In de ochtend oefenen we ons aandeel nog even. Weliswaar in een gortdroog lokaal met een piano die hier en daar wat hapert, maar dat hindert ons niet.

's Middags geven we in totaal drie uitvoeringen. Tussen de uitvoeringen door is er geen echte pauze. Zo vlak voor kerst is iedereen wel een beetje toe aan vakantie merk ik om me heen. Na een nacht vol met onderbrekingen omdat ik mijn jongste dochtertje moet voeden, heb ik het ook even moeilijk vanmiddag.

Het publiek bestaat uit uitgelaten leerlingen. Ze hebben morgen namelijk vakantie. Hier en daar is het lastig voor het koor om in de a capella stukken niet gestoord te voelen door de geluiden uit de zaal. Maar volgens mij is publiek wel enthousiast. Zeker ook over het aandeel van hun schoolgenoten. De laatste uitvoering is voor ouders en docenten. Ik mag het mis hebben, maar ik lijk toch bespeuren dat het leerlingenkoor ineens wat meer ‘zingt’. Is het dan toch spannender om voor je leeftijdgenoten te zingen? Ik kan het mis hebben. Het heeft wel iets geks vandaag. Vanmiddag hebben we met de leerlingen een afsluiting gedaan. We zien hun morgen ook niet terug. Het voelt dus als een laatste dag, maar dat is het niet..... Morgen gaan we aan de slag met de docenten van het Amadeus Lyceum.....Ach, even omschakelen en dan wordt het vast ook weer hartstikke leuk! Ik wil vanuit hier de docenten succes en sterkte wensen. Want de leerlingen waren deze week fantastisch, zie daar maar eens aan te tippen!

> GOK-blog dec 2011 #8: "Wat wil je nog meer in een educatieproject?"
> GOK-blog dec 2011 #7: "Het stuk is prachtig en wordt steeds mooier"
> GOK-blog dec 2011 #6: "Springend, huppelend, hinkelend, we doen het allemaal"
> GOK-blog dec 2011 #5: "Ik zag dat het publiek geraakt werd"
> GOK-blog dec 2011 #4: "Wij hebben de oefeningen meegedaan en... het werkt!"
> GOK-blog dec 2011 #3: "Waarom kunnen ze dat in de politiek nou niet..."
> GOK-blog dec 2011 #2: "Wat is in hemelsnaam ska?"
> GOK-blog dec 2011 #1: "De koorleden werden weer even middelbare scholieren"

GOK-blog dec 2011 #8: "Wat wil je nog meer in een educatieproject?"

2011-12-21T22:00:00.002+01:00

In samenwerking met MCO Educatie, Utrechts Centrum voor de Kunsten, Vredenburg Utrecht en het Amadeus Lyceum participeert het Groot Omroepkoor in het educatieve project Groot Amadeus Omroepkoor. Dit bijzondere samenwerkingsverband behelst een reeks workshops in de maanden november en december, waarvan de resultaten worden gepresenteerd rondom het concert van de Radio Kamer Filharmonie op 9 december in het paviljoen van Vredenburg Leidsche Rijn, en op vrijdag 23 december op het Amadeus Lyceum in Vleuten. Freelance koorleden Reina Boelens en Kathelijn van Dongen doen verslag van het de laatste weken van het project. > meer informatie over het Groot Amadeus Omroepkoor

Heuse ‘vierstemmige’ body percussion

door Kathelijn van Dongen

De uitvoering die we morgen en vrijdag zullen gaan geven, krijgt al steeds meer vorm. Maar hoe en wat precies, blijft gedeeltelijk nog een verrassing. Dat houdt een mens nieuwsgierig en flexibel. De juiste ingrediënten voor ontwikkeling volgens mij. Wat wil je nog meer in een educatieproject?

Zoals ik gisteren schreef, hebben we op dag 2 in vier groepen geïmproviseerd. Vandaag zijn we hier op doorgegaan en hebben we deze geïmproviseerde melodieën vandaag vierstemmig gerepeteerd met het koor. ’s Middags bij de gezamenlijke repetitie met de leerlingen mochten we onze vierstemmige versie laten horen. We hadden vier stijlen voor de leerlingen in petto: de Palestrina, de Rachmaninov, de Wagner en de Andrew Llyod Webber (ja, zelfs die!). De leerlingen op hun beurt verrasten ons met heuse ‘vierstemmige’ body percussion. En we werden getrakteerd op een echte soliste. Een heerlijke uitwisseling van onze wederzijdse vorderingen.

Wat vinden de leerlingen van deze week?
Op deze vraag, antwoordt Machiel lachend: Leuk! Zo nu en dan gaat het een beetje langzaam door de vele herhalingen.
En of ze dan ook iets geleerd hebben. Bart: Jazeker, we hebben vandaag geleerd muziek te componeren en teksten te schrijven naar aanleiding van de Song of the Moon uit de opera Rusalka. Dat is wel mooi.

Misschien dat we morgen daarvan iets gaan horen. Dan gaan we naar Vleuten, naar het Amadeus Lyceum. Dat wordt een voorproef op de uiteindelijke studiedag op 23 december. We gaan ook al wat uitvoeren voor leerlingen en docenten. Heb er zin in!

N.B.
Gisteren plaatste ik overigens een TED filmpje over de componist Eric Whitacre. Het fenomeen TED is bij menigeen wellicht al bekend. Zo niet, dan bij deze: het is een platform voor het uitwisselen van innovatieve ideeën. Ik wil jullie een filmpje van Benjamin Zander over Classical Music niet onthouden.

> GOK-blog dec 2011 #7: "Het stuk is prachtig en wordt steeds mooier"
> GOK-blog dec 2011 #6: "Springend, huppelend, hinkelend, we doen het allemaal"
> GOK-blog dec 2011 #5: "Ik zag dat het publiek geraakt werd"
> GOK-blog dec 2011 #4: "Wij hebben de oefeningen meegedaan en... het werkt!"
> GOK-blog dec 2011 #3: "Waarom kunnen ze dat in de politiek nou niet..."
> GOK-blog dec 2011 #2: "Wat is in hemelsnaam ska?"
> GOK-blog dec 2011 #1: "De koorleden werden weer even middelbare scholieren"

GOK-blog dec 2011 #7: "Het stuk is prachtig en wordt steeds mooier"

2011-12-20T22:00:00.002+01:00

In samenwerking met MCO Educatie, Utrechts Centrum voor de Kunsten, Vredenburg Utrecht en het Amadeus Lyceum participeert het Groot Omroepkoor in het educatieve project Groot Amadeus Omroepkoor. Dit bijzondere samenwerkingsverband behelst een reeks workshops in de maanden november en december, waarvan de resultaten worden gepresenteerd rondom het concert van de Radio Kamer Filharmonie op 9 december in het paviljoen van Vredenburg Leidsche Rijn, en op vrijdag 23 december op het Amadeus Lyceum in Vleuten. Freelance koorleden Reina Boelens en Kathelijn van Dongen doen verslag van het de laatste weken van het project. > meer informatie over het Groot Amadeus Omroepkoor

Chapeau aan de leerlingen!

door Kathelijn van Dongen

Vandaag hebben we dag twee van deze educatieweek beleefd. Aan het begin van de dag weet je eigenlijk niet precies wat er gaat gebeuren. Welke stukken gaan we zingen dan wel performen? en: Wat gaan we straks met de scholieren samen doen? Omdat er zoveel onverwachts gebeurt, lijkt de dag heel lang te duren en omdat het zo leuk is, gaat de dag tegelijkertijd heel snel voorbij, dat is mijn ervaring. Ik zal de leerlingen morgen eens vragen hoe zij dat beleven...

We hebben in elk geval weer een lekkere ochtendrepetitie gehad. Dit keer met David Lawrence. We zongen Water Night van Eric Whitacre. Op een gegeven moment zongen we een akkoord bestaande uit 14 noten. En we waren met 16 zangers. "Het stuk lijkt voor ons geschreven", zoals David Lawrence zo mooi zei. Het stuk is prachtig en wordt steeds mooier. Ik krijg steeds meer zin om het uit te voeren. Als je wat meer wilt weten over de muziek van deze componist, dan moet je volgens David Lawrence eens googlen ‘ted talks whitacre sleep’. Dit heb ik vanavond dan maar eens gedaan! Je krijgt dan onder meer dit filmpje te zien:

Ik moet mezelf nog even corrigeren. Gisteren schreef ik van een koor van 100 leerlingen. Het blijken een stuk of 50 leerlingen te zijn. Moet je nagaan, hoe een eerste indruk kan uitpakken. Chapeau aan de leerlingen!

Samen met de scholieren hebben we vanmiddag weer hard gewerkt. In vier groepen, hebben we geïmproviseerd. Het is fascinerend om te horen wat voor een verschillende composities hieruit ontstaan. Suzie, onze workshopleidster, heeft de improvisaties opgenomen. Ik ben heel benieuwd wat we daar nog mee gaan doen. Wordt vervolgd....

> GOK-blog dec 2011 #6: "Springend, huppelend, hinkelend, we doen het allemaal"
> GOK-blog dec 2011 #5: "Ik zag dat het publiek geraakt werd"
> GOK-blog dec 2011 #4: "Wij hebben de oefeningen meegedaan en... het werkt!"
> GOK-blog dec 2011 #3: "Waarom kunnen ze dat in de politiek nou niet..."
> GOK-blog dec 2011 #2: "Wat is in hemelsnaam ska?"
> GOK-blog dec 2011 #1: "De koorleden werden weer even middelbare scholieren"

GOK-blog dec 2011 #6: "Springend, huppelend, hinkelend, we doen het allemaal"

2011-12-19T18:00:00.001+01:00

In samenwerking met MCO Educatie, Utrechts Centrum voor de Kunsten, Vredenburg Utrecht en het Amadeus Lyceum participeert het Groot Omroepkoor in het educatieve project Groot Amadeus Omroepkoor. Dit bijzondere samenwerkingsverband behelst een reeks workshops in de maanden november en december, waarvan de resultaten worden gepresenteerd rondom het concert van de Radio Kamer Filharmonie op 9 december in het paviljoen van Vredenburg Leidsche Rijn, en op vrijdag 23 december op het Amadeus Lyceum in Vleuten. Freelance koorleden Reina Boelens en Kathelijn van Dongen doen verslag van het de laatste weken van het project. > meer informatie over het Groot Amadeus Omroepkoor

“Wade in the water” – een waar slavenkoor

door Kathelijn van Dongen

Krabben, krabben en nog eens krabben, zo begint de dag in Oisterwijk. IJzig koud, geen sneeuw. Wat gaat het weer doen en wat gaat vandaag brengen? Het educatieproject is een al week aan de gang, als ik vandaag instap. Best wel spannend dus!

Met veertien koorleden beginnen we de repetitie onder motiverende leiding van Edward Caswell. Een nieuwe groep leerlingen is naast ons in studio 8 aan het repeteren met Suzi Zumpe. Het is de bedoeling dat we elkaar om 12.15 uur laten horen wat we hebben gerepeteerd.

Na even wakker zingen na een zwaar weekend en toch een fijne repetitie, stappen we vol goede moed - als het zover is – studio 8 binnen. Eerst mogen we luisteren naar de kunsten van de kinderen. Het is een heus koor, wel zo’n 100 man sterk. Een koor met evenveel jonge mannen als jonge meiden. Zo zou de verdeling bij meer koren in Nederland moeten zijn. Het koor begint met een klank vol zelfvertrouwen en moed. Iedereen zingt uit volle borst, wat een traktatie!

Dan zijn wij aan de beurt en mogen we op de maandag een waar optreden geven voor een publiek dat wellicht niet zo vaak in aanraking komt met muziek van Barber en Whitacre. Ik ben best een beetje zenuwachtig. In de pauze hoor ik van Iris (van MCO Educatie) dat de kinderen ook erg zenuwachtig waren en dat ze ons toch wel beter vonden. Leuk, toch!

Na de middagpauze gaan we met de hele groep aan de slag. Koorleden en leerlingen door elkaar lopend, springend, huppelend, hinkelend, we doen het allemaal. Het voelt al snel als een echte groep. Zonder bladmuziek studeren we vier Slave Songs in. Te beginnen met ‘wade in the water’. Onder bezielende leiding van Suzi Zumpe klinken we al gauw als een waar slavenkoor.

En dan is het al weer 14.15 uur, het koor vertrekt. Het zonnetje is vandaag mooi doorgebroken in Hilversum en deze ‘eerste’ dag van het project is een mooie belofte voor deze week gebleken. Op naar onze uitvoering op vrijdag 23 december op het Amadeus Lyceum in Vleuten!

> GOK-blog dec 2011 #5: "Ik zag dat het publiek geraakt werd"
> GOK-blog dec 2011 #4: "Wij hebben de oefeningen meegedaan en... het werkt!"
> GOK-blog dec 2011 #3: "Waarom kunnen ze dat in de politiek nou niet..."
> GOK-blog dec 2011 #2: "Wat is in hemelsnaam ska?"
> GOK-blog dec 2011 #1: "De koorleden werden weer even middelbare scholieren"

RFO-blog dec 2011 #10 (slot) - "Edo de Waart was zich waarschijnlijk van geen volle maan bewust"

2011-12-11T15:05:00.001+01:00

Het Radio Filharmonisch Orkest gaf in de NTR ZaterdagMatinee van 10 december 2011 een concertante uitvoering van Salome, een opera in één akte van Richard Strauss, voorafgegaan door Das Gehege van Wolfgang Rihm, de componist die dit seizoen centraal staat in de ZaterdagMatinee. Repetities en concert stonden onder leiding van eredirigent - tevens oud-chefdirigent - Edo de Waart. Verschillende leden van het orkest deden verslag van de repetities. > meer informatie over het concert

blogger vandaag: Henk de Vlieger, slagwerk

EN TOEN GEBEURDE HET...

Gisteren, 10 december 2011, was het volle maan. Was het toeval of boze opzet van de ZaterdagMatinee om juist op zo’n dag de opera Salome te programmeren? In die opera speelt de 'Mondscheibe', de volle maan, een belangrijke rol. Salome zingt bij haar opkomst dat het goed is om de maan te zien, als een zilveren bloem, koel en kuis (nota bene!). Een page vergelijkt de maan daarentegen met een dode vrouw, die oprijst uit het graf. Herodes ziet er vervolgens een waanzinnige vrouw in, een vrouw die overal naar minnaars zoekt, een dronken vrouw die door de wolken waggelt. En Heriodas meent met enig sarcasme: de maan is als de maan, dat is alles. Aan het eind van de opera geeft Herodes zijn bedienden opdracht om de maan en sterren te verbergen, want er gaan dingen gebeuren die zelfs het nachtlicht niet kunnen verdragen…

Aan de volle maan, hoe onschuldig en stoïcijns ook, wordt van oudsher de onvermijdelijke oorzaak van labiliteit en onheil toegedicht. Daar heeft Oscar Wilde, de oorspronkelijke auteur van Salome, op briljante wijze gebruik van gemaakt. Maar is het waar dat er bij volle maan meer ongelukken gebeuren?

Met nog maar net het ontbijt achter de kiezen betrad ik gisterenochtend het podium van het Concertgebouw. Om 10:30 moest er een soundcheck worden uitgevoerd in verband met de ondergrondse stem van Jochanaän. Vóór die tijd was het zaak om de slagwerkopstelling gereed te hebben. Samen met ons onvolprezen team van orkestassistenten nam ik nog even de details door van het uitvoerige changement dat tijdens de pauze moest plaatsvinden. Het is een handicap van het Radio Filharmonisch Orkest, dat het altijd genoegen moet nemen met slechts één, hooguit anderhalve repetitie op het podium waar het concert plaatsvindt. Een beperking waar we weliswaar mee hebben leren leven, maar die toch altijd een extra druk legt op zo’n dag als gisteren. En gisteren vooral, want het ging om een opera, waarbij het probleem van de klankbalans als het ware is ingecomponeerd. Zouden we als orkest in staat zijn om op die ene middag weer zo’n topprestatie te leveren, voor microfoons en camera’s, met de pers en een verwend en kritisch publiek in de zaal en met de wetenschap dat revanche nemen in een volgend concert ons niet - vrijwel nooit - beschoren is?

We hadden ‘s ochtends nog een repetitie van een uur (inclusief de tijd voor een changement), waarin Edo de Waart ons voortdurend op het hart drukte om toch vooral niet te sterk te spelen. Late crescendi, snelle diminuendi, steeds één graadje van de dynamiek afhalen, we wisten het en we wilden het allemaal wel, maar daarmee was het nog niet zo eenvoudig gerealiseerd. Zeker niet in de akoestiek van het Concertgebouw.

Het eerste deel van het concert verliep, voor zover ik het vanuit mijn positie achterin het orkest kon beoordelen, spannend maar succesvol. Al mijn lastige passages op de buisklokken, snelle wisselingen van instrument en stokken, het lukte allemaal. De compositie van Rihm hield de aandacht van het publiek vast (zoiets voel je op het podium) en sopraan Hellen Kwon maakte indruk (en wij op haar, zoals bleek tijdens het applaus). De pauze werd voor mij grotendeels besteed aan het slagwerkchangement, waarbij ook een harmonium betrokken was, dat achter het slagwerkpodium tussen de open deurtjes moest worden opgesteld. Harmoniumspeler John Snijders hielp me bij het tillen van het buisklokkenrek en bezwoor me dat de aanwijzing in zijn partij, “nicht hervortretend”, hem wel zou lukken.

Het voelde op een of andere manier toch raar om na de pauze nog aan een complete opera te beginnen, een onbestemd gevoel dat ik niet nader weet te omschrijven. In de eerste twee scènes komen geen bekkens voor en dat gaf me de gelegenheid om de tekst van de opera nog eens goed op me in te laten werken. Niet dat de zangers vanuit mijn positie goed waren te verstaan, maar ik heb Salome vaak genoeg gespeeld en de partituur vaak meegelezen, om de teksten te kennen. Ik besefte al luisterend en genietend, dat Oscar Wilde op onnavolgbare wijze een dubbel tijdsbeeld heeft neergezet. Dat van zijn eigen tijd, vooral door het weelderig taalgebruik van het fin de siècle, en dat van de eerste eeuw, waarin bijvoorbeeld het monotheïsme van de joden onbegrijpelijk was in de ogen van alle andere bevolkingsgroepen in het Midden-Oosten. Oscar Wilde voert Romeinse soldaten, een Capadocier, Nazareners en joden op om het onheilszwangere drama gestalte geven en daardoor moest ik steeds denken aan een boek over Pontius Pilatus (van Paul Maier) dat ik onlangs gelezen heb. Hoe gingen de bevolkingsgroepen met elkaar om, welke rol speelden de vrouwen, hoe was de verhouding tussen vorsten en het plebs en vooral: wat waren de politieke overwegingen? Decadentie is één van de elementen die beide tijdsgewrichten kenmerkt en met elkaar verbindt. Richard Strauss had dat goed begrepen!

Vanaf de derde scène moest ik me op mijn partij concentreren. Een ongeluk zit in een klein hoekje en ik had me voorgenomen om alle maten rust aandachtig mee te lezen. Dan nog blijft het lastig om “in de rails blijven” met alle maat- en tempowisselingen. Soms toch even de verwarring, ondanks de notities in mijn partij: ging deze passage nu in tweeën of in vieren? En wie gaat het de muziekuitgevers nu eindelijk eens vertellen: noteer nooit de stichnoten van de zangers in orkestpartijen, maar van instrumenten. Zangers zijn de laatsten waaraan je houvast kunt hebben! Ook mijn collega’s hadden last van momenten van onzekerheid en niet alleen in periodes met rusten. Soms was iemand hoorbaar even de weg kwijt en zag ik daar Edo met adequate gebaren op reageren. Hebben we dan toch te weinig repetities gehad voor dit project? Zou het publiek er iets van hebben gemerkt?

Salomes Tanz hadden we donderdag voor het laatst gespeeld. Spannend dus. Maar volgens mijn waarneming slaagden we erin om dat aan lastige orkestfragment met gepaste perfectie, zwoelheid en passie gestalte te geven. Vlak voor het slot van de dans moet ik een paar keer razendsnel wisselen tussen hangend bekken naar een paar slagbekkens. Een kwestie van je hoofd erbij houden, ik had het vaak genoeg geoefend. Koelbloedig, houten stok samen met bekken in de rechterhand, op tijd bekken wegzetten, snel dempen, bekkens weer oppakken (geen tijd om in de partij te kijken dus stukje uit het hoofd spelen!). En toen gebeurde het. Tijdens de zinderende trillers aan het slot van de dans waar alle denkbeeldige sluiers zijn afgeworpen, klonken spreekstemmen in de zaal. Spreekstemmen? Toen ik net mijn bekkens had opgepakt voor de snelle slotmaten van de dans zag ik ineens dat Edo van de dirigentenbok verdwenen was. Wat er gebeurde, kan ik alleen achteraf beredeneren. De luidsprekers, waaruit de stem van Jochanaän eerder klonk, stonden natuurlijk nog aan. Uit de krochten van het gebouw kwamen daardoor onbedoeld stemmen de zaal binnen. Snel en koelbloedig ingrijpen van onze eredirigent (Stekker eruit? Volumeknop uitgedraaid?) voorkwam een debâcle! Enige aarzeling bij de houtblazers, dat wel, maar een ferm gebaar van Edo, inmiddels teruggekeerd op de bok, en de muziek liep weer als een trein. “Ah! Herrlich! Wundervoll! Wundervoll!”

Was het een totaal mislukte middag? Alle moeite van de afgelopen twee weken voor niets? Dat gevoel heb je namelijk als orkestmuzikant, als dat soort dingen gebeuren. Maar de publieksreacties gaven me gelukkig een heel ander gevoel. Mensen die na afloop tegen elkaar zeiden dat het lang geleden was, dat ze zo’n geweldige uitvoering van Salome hadden meegemaakt. Ik hoorde veel complimenten voor Edo de Waart, zeer verdiend naar mijn mening. En wat neem ik zelf mee als herinnering? Allereerst de geweldige prestaties van mijn collega’s. De bewonderenswaardige verrichtingen in alle geledingen van het orkest, de prachtige solo op de contrafagot, de virtuoze paukenpassages die allemaal fraai lukten, het hechte en subtiele samenspel van triangel, kleine trom en tamboerijn, de schitterend, altijd kleurrijke toevoegingen van celesta en harpen, om maar een paar dingen te noemen. Het werkelijk sublieme jodenkwintet en de gepaste orkestbegeleiding daarvan. De vocale prestaties van de andere zangers waren van achter in het orkest niet goed te beoordelen, maar als de lijn van de repetities op het concert werd doorgetrokken, zullen die ongetwijfeld geweldig zijn geweest. De langdurige ovatie bevestigde dit en voelde - ook voor het orkest - als een warm bad. En de held van de dag was voor mij toch Edo de Waart, de stabiele factor in dit broeiierige, gruwelijke drama, die zich waarschijnlijk van geen volle maan bewust was.

> RFO-blog dec 2011 #9 - "En dan mag je als assistent de bok op..."
> RFO-blog dec 2011 #8 - "Gib mir den Kopf des Jochana-an!"
> RFO-blog dec 2011 #7 - "Dat hebben wíj weer!"
> RFO-blog dec 2011 #6 - "Zij moesten waarschijnlijk nog hun surprises afmaken…"
> RFO-blog dec 2011 #5 - "Krakende noten maken plaats voor soepele frases"
> RFO-blog dec 2011 #4 - "Het hoeft niet mooi hier, maar wel met veel karakter!"
> RFO-blog dec 2011 #3 - "Salome krijgt altijd wat zij wil. Heerlijk...toch?"
> RFO-blog dec 2011 #2 - "Voor veel nieuwe collega’s is het toch weer even schrikken"
> RFO-blog dec 2011 #1 - "De kop is eraf..."

GOK-blog dec 2011 #5: "Ik zag dat het publiek geraakt werd"

2011-12-09T23:00:00.003+01:00

HET WERD MUISSTIL...

door Reina Boelens

Vrijdagavond, net terug van ons pauzenummer in de Vrijdag van Vredenburg en... HET WAS GAAF! Na het eerste deel van het concert van de Radio Kamer Filharmonie kwam het publiek, relaxed, met een drankje in de hand, de ruimte ingelopen waar wij al klaar stonden op een podium om onze act uit te voeren. In een grote kring stonden de mensen om ons heen, het werd muisstil en we begonnen met het klappen van een ritme, wat langzaam uitmondde in het lied, Old Joe has gone fishing. Het concertje liep gesmeerd, de jongelui zongen vol overtuiging en toen als laatste een Spiritual werd gezongen, zag ik dat het publiek geraakt werd.
En dat is waar het in de muziek toch om gaat: 'geraakt worden'. Het hoeft niet altijd te zitten in de perfectie van de uitvoering, maar veel meer in de overtuiging waarmee je iets over het voetlicht brengt. En dat deden ze, deze kinderen van het Amadeus Lyceum in Vleuten!

> GOK-blog dec 2011 #4: "Wij hebben de oefeningen meegedaan en... het werkt!"
> GOK-blog dec 2011 #3: "Waarom kunnen ze dat in de politiek nou niet..."
> GOK-blog dec 2011 #2: "Wat is in hemelsnaam ska?"
> GOK-blog dec 2011 #1: "De koorleden werden weer even middelbare scholieren"

RFO-blog dec 2011 #9 - "En dan mag je als assistent de bok op..."

2011-12-08T22:00:00.007+01:00

Het Radio Filharmonisch Orkest geeft in de NTR ZaterdagMatinee van 10 december 2011 een concertante uitvoering van Salome, een opera in één akte van Richard Strauss, voorafgegaan door Das Gehege van Wolfgang Rihm, de componist die dit seizoen centraal staat in de ZaterdagMatinee. Repetities en concert staan onder leiding van eredirigent - tevens oud-chefdirigent - Edo de Waart. Verschillende leden van het orkest doen verslag van de repetities. > meer informatie over het concert

blogger vandaag: Wouter Padberg, assistent-dirigent van het orkest

KLANKEN DIE IK NOG NOOIT EERDER HAD GEHOORD

Mijn eerste kennismaking met Salome van Richard Strauss kan ik me nog goed herinneren. In april 1994 dirigeerde Edo de Waart het Radio Filharmonisch Orkest in een productie van de Nederlandse Opera. Ik had kaartjes gekregen en ging er samen met mijn zusje naar toe. Ik was 16 jaar en speelde bij vlagen met grote toewijding piano. Opera was een niet geheel onbekend genre voor me. Ik kende voornamelijk opera’s van Mozart, maar geen enkele van Strauss. Salome maakte een grote indruk, al het viel compleet buiten mijn kader van wat ik dacht wat muziek was. Het was een fascinerend schouwspel en ik hoorde klanken die ik nog nooit eerder had gehoord, ik werd meegesleurd – maar ik begreep er weinig van.
Inmiddels is het 17,5 jaar later en ben ik als assistent-dirigent betrokken bij een nieuwe uitvoering van Salome met dezelfde dirigent en hetzelfde orkest. De muziek is inmiddels vertrouwde materie geworden, hoe bijzonder en onuitputtelijk de partituur ook blijft.

Vandaag vond de generale repetitie plaats in het Concertgebouw. De repetitie begon met een soundcheck van de stem. In Salome is een belangrijke rol weggelegd voor Johannes de Doper, in het stuk Jochanaan genoemd. Deze is opgesloten in de kerkers onder het paleis van Salome’s stiefvader, koning Herodes, omdat hij de decadente levensstijl van de koning scherp veroordeelt. Dat hij opgesloten zit weerhoudt hem er echter niet van luidkeels door te gaan met zijn protest en zijn verkondiging van de komst van een nieuwe koning, de Messias.
Om de suggestie te wekken dat Jochanaan ook daadwerkelijk vanuit de kerkers zingt was het plan opgevat om hem vanuit een kleedkamer – die zich in werkelijkheid ook in de catacomben van het gebouw bevindt – te laten zingen en dit te versterken. Om te beoordelen hoe dit samenklinkt met het orkest wilde Edo de Waart even luisteren in de zaal. En dan mag je als assistent de bok op. Het liefst zou ik dan gelijk maar even tot het einde van de opera doorgaan. Maar dat zit er op zo’n moment natuurlijk niet in.
Voor mij was dit een mooi project. Ik verheug me dan ook zeer op het concert en wens iedereen veel musiceer- en luisterplezier toe!

> RFO-blog dec 2011 #8 - "Gib mir den Kopf des Jochana-an!"
> RFO-blog dec 2011 #7 - "Dat hebben wíj weer!"
> RFO-blog dec 2011 #6 - "Zij moesten waarschijnlijk nog hun surprises afmaken…"
> RFO-blog dec 2011 #5 - "Krakende noten maken plaats voor soepele frases"
> RFO-blog dec 2011 #4 - "Het hoeft niet mooi hier, maar wel met veel karakter!"
> RFO-blog dec 2011 #3 - "Salome krijgt altijd wat zij wil. Heerlijk...toch?"
> RFO-blog dec 2011 #2 - "Voor veel nieuwe collega’s is het toch weer even schrikken"
> RFO-blog dec 2011 #1 - "De kop is eraf..."

GOK-blog dec 2011 #4: "Wij hebben de oefeningen meegedaan en... het werkt!"

2011-12-08T19:29:00.002+01:00

RFO-blog dec 2011 #8 - "Gib mir den Kopf des Jochana-an!"

2011-12-07T20:00:00.005+01:00

Het Radio Filharmonisch Orkest geeft in de NTR ZaterdagMatinee van 10 december 2011 een concertante uitvoering van Salome, een opera in één akte van Richard Strauss, voorafgegaan door Das Gehege van Wolfgang Rihm, de componist die dit seizoen centraal staat in de ZaterdagMatinee. Repetities en concert staan onder leiding van eredirigent - tevens oud-chefdirigent - Edo de Waart. Verschillende leden van het orkest doen verslag van de repetities. > meer informatie over het concert

blogger vandaag: Michiel Eekhof, 2e viool; foto's: Esther de Bruijn, 2e viool

WAT EEN CAST!

Dinsdag eindigde de middagrepetitie in een lichte en lacherige stemming omdat onze paukenist en komiek Paul Jussen iets uithaalde waarbij Edo zijn lachspieren niet meer onder controle kreeg. Wij prijzen ons gelukkig met een dirigent die met zoveel vakkennis door deze geweldige opera Salome leidt. Voor mij voelt het werken met Edo als ’thuiskomen’, mede door zijn gevoel voor humor. Het apart instuderen van strijkers en blazers in de eerste week werpt nu zijn muzikale vruchten af; nu is het onze taak om meer transparantie in de complexe stemvoering te brengen, willen wij de zangers niet in het nauw brengen.

Wat een cast!! Iedereen voelt aan dat deze productie weer een evenement gaat worden dat met oorverdovend applaus zal worden beloond. Flarden van de tekst komen onze richting stromen. ‘Es ist hier kalt’, zingt Herodus, dit konden wij zelf al eerder vaststellen in de studio. Na deze uitspraak willen onze vingers maar niet snel genoeg door de chromatische snelle zestienden heenkomen en tot overmaat van ramp horen wij de windmachine in onze nek gieren. Dit veroorzaakt bij mij een oncontroleerbare niesbui, waarschijnlijk omdat deze machine lang niet is gebruikt en daarom het stof van het canvas rondslingert. ‘Gib mir den Kopf des Jochana-an!’ tiert ‘rupsje-nooit-genoeg’ Salome talloze malen. Wat een merkwaardige ingrediënten heeft deze opera toch. Een mix van machtswellust, incest, sensualiteit, spiritualiteit met als besluit aan het einde een uit de hand gelopen SM-partij. Berouw komt na de zonde, en Salome blijft met een Hoofdcadeau op schaal achter.

Zoals gezegd mogen wij nu weer verder polijsten aan een transparante orkestklank, rekening houdend met hoe meesterlijk Richard Strauss dit heeft georkestreerd voor het theater. Dus in de orkestbak waarbij de strijkers destijds op darmsnaren speelden en de blaasinstrumenten anders van bouw waren. Maar bij menige passage staat dan toch ook weer ‘hervortretend’ in pianissimo. Voor ons violisten dus meer intens van vibrato en met lichte streek, denk ik. ‘Links forte, rechts pianissimo’, placht Valery Gergiev in het verleden tegen ons te zeggen. Dat moet vanaf nu toch beter te realiseren zijn in het Concertgebouw.
Zou mijn droom nog ooit werkelijkheid worden dat we deze geniale werken als operaproductie in den lande mogen brengen met dit fantastische en millenniumbestendige orkest, dat ook in de Rihms Das Gehege excelleert?

> RFO-blog dec 2011 #7 - "Dat hebben wíj weer!"
> RFO-blog dec 2011 #6 - "Zij moesten waarschijnlijk nog hun surprises afmaken…"
> RFO-blog dec 2011 #5 - "Krakende noten maken plaats voor soepele frases"
> RFO-blog dec 2011 #4 - "Het hoeft niet mooi hier, maar wel met veel karakter!"
> RFO-blog dec 2011 #3 - "Salome krijgt altijd wat zij wil. Heerlijk...toch?"
> RFO-blog dec 2011 #2 - "Voor veel nieuwe collega’s is het toch weer even schrikken"
> RFO-blog dec 2011 #1 - "De kop is eraf..."

GOK-blog dec 2011 #3: "Waarom kunnen ze dat in de politiek nou niet..."

2011-12-07T17:37:00.002+01:00

RFO-blog dec 2011 #7 - "Dat hebben wíj weer!"

2011-12-06T23:55:00.001+01:00

Het Radio Filharmonisch Orkest geeft in de NTR ZaterdagMatinee van 10 december 2011 een concertante uitvoering van Salome, een opera in één akte van Richard Strauss, voorafgegaan door Das Gehege van Wolfgang Rihm, de componist die dit seizoen centraal staat in de ZaterdagMatinee. Repetities en concert staan onder leiding van eredirigent - tevens oud-chefdirigent - Edo de Waart. Verschillende leden van het orkest doen verslag van de repetities. > meer informatie over het concert

blogger vandaag: Henk de Vlieger, slagwerk

ZOIETS VERZIN JE TOCH NIET?

“Dat hebben wíj weer!” Al weken lang hoor ik die verzuchting om me heen. Natuurlijk verheugden we ons erop om Salome uit te voeren. Welk orkest wil dat niet? Maar waarom in godsnaam dan ook nog zo’n lang stuk van Rihm op hetzelfde programma? Salome is weliswaar een relatief korte opera, maar de partituur stelt buitengewoon hoge eisen aan het orkest. Het is eigenlijk of je drie grote orkestwerken van Strauss, laten we zeggen Tod und Verklärung, Also sprach Zarathustra! en Ein Heldenleben zonder onderbreking achter elkaar moet spelen. Om dat vooraf te laten gaan door een gecompliceerd hedendaags werk van ruim een half uur, zoiets verzin je toch niet?

Welnu, de ZaterdagMatinee verzon zoiets wel. En door de repetitie van vandaag ben ik ervan overtuigd geraakt dat dat een ijzersterk programma oplevert. Als je de synopsis van Das Gehege leest (Barbara lichtte vrijdag al een tipje van de sluier op) is het niet moeilijk om daarin de parallel te ontdekken met het verhaal van Salome. Twee Duitse componisten, die een min of meer gemeenschappelijk onderwerp hebben getoonzet, ieder in hun eigen idioom, dat levert een boeiende confrontatie op. Voor de uitvoering van deze combinatie moet je natuurlijk wel over een orkest beschikken, dat excelleert in zowel het laat-romantisch operarepertoire als het hedendaagse werk. Een orkest dat een dergelijk programma als een uitdaging ervaart. Een orkest dat met een mix van passie en nieuwsgierigheid zo’n avontuur wil aangaan. Kortom, een orkest als het Radio Fil!

Het begin van de repetitie van vandaag werd besteed aan de compositie van Rihm. Voor het eerst voegde de Koreaanse sopraan Hellen Kwon zich bij ons, die een prachtige, spannende lijn aanbracht in wat vorige week nog een vrij willekeurige verzameling losse orkestfragmentjes leek. De expressieve melodiek deed me soms denken aan Alban Berg, maar er kwam ook een passage voorbij, die zo uit een opera van Gluck kon zijn weggelopen. En op andere momenten begreep ik ineens waarom Edo de Waart vorige week zo zijn binnenpretjes had. De stem van Kwon (die overigens vorige week nog de rol van Salome zong bij de Hamburgse Staatsoper) ging gelukkig niet ten onder in de klankerupties van het orkest.

Alle zeventien vocale solisten voor Salome waren vandaag aanwezig en dat bood ons de gelegenheid om de opera met slechts minimale onderbrekingen door te spelen. Wat een genot! Ineens viel alles op zijn plaats en wierp de noeste arbeid van de vorige week zijn eerste vruchten af. Vaak bekruipt me het gevoel, dat Salome eigenlijk een uit de kluiten gewassen symfonisch gedicht is, waar de zangstemmen kunstig in het orkestpalet zijn verweven. Dosering van de dynamiek is hier van het grootste belang. Vooral omdat het orkest bij een concertante uitvoering niet wordt afgedempt door een orkestbak, is enige terughoudendheid geboden. Nodigt de muziek van Strauss regelmatig uit tot een collectieve geestdrift, de zangers mogen nooit overstemd worden. Gelukkig zijn er in deze opera een paar momenten - het tussenspel na de derde scène, de sluierdans - waar even niet gezongen wordt en de passie in het orkest mag oplaaien.

Hulde aan Mauricio Fernández (foto), die er opnieuw in is geslaagd om een werkelijk uitmuntende solistencast voor deze productie bij elkaar te brengen. Hulde ook aan Edo de Waart, die dit arbeidsintensieve avontuur met ons wil aangaan, onze eredirigent, die bekend staat om zijn efficiënte manier van werken en bovendien een enorme affiniteit heeft met dit repertoire. Dat hebben wíj weer!

> RFO-blog dec 2011 #6 - "Zij moesten waarschijnlijk nog hun surprises afmaken…"
> RFO-blog dec 2011 #5 - "Krakende noten maken plaats voor soepele frases"
> RFO-blog dec 2011 #4 - "Het hoeft niet mooi hier, maar wel met veel karakter!"
> RFO-blog dec 2011 #3 - "Salome krijgt altijd wat zij wil. Heerlijk...toch?"
> RFO-blog dec 2011 #2 - "Voor veel nieuwe collega’s is het toch weer even schrikken"
> RFO-blog dec 2011 #1 - "De kop is eraf..."

GOK-blog dec 2011 #2: "Wat is in hemelsnaam ska?"

2011-12-06T19:52:00.001+01:00

GOK-blog dec 2011 #1: "De koorleden werden weer even middelbare scholieren"

2011-12-05T22:00:00.002+01:00

RFO-blog dec 2011 #6 - "Zij moesten waarschijnlijk nog hun surprise en gedichten afmaken…"

2011-12-05T20:42:00.003+01:00

Een week besteedt aan Salomé
Mijn vingers vol papier-maché
Gaan wij nu verder in week twee
Dat rijmt! sprak deze vrouw tevree

Ja, ja, een weekend vrij betekent niet altijd een weekend rust! De letter van banket net achter de kiezen en de emmer vol behangerslijm omgespoeld in de bijkeuken, keren wij terug naar de realiteit.
Dit weekend en vanochtend hebben de solistenrepetities plaatsgevonden. Vanmiddag kwamen orkest en solisten voor het eerst samen en stelde Mauricio Fernández, casting director van de ZaterdagMatinee, de solisten aan ons voor.

En dat zijn waarachtig mooie stemmen! Susan Bullock vertolkt de rol van Salome. Roman Sadnik in de rol van Herodes. Susan MacLean als Herodias. Edo de Waart werkt in opperste concentratie om alle lijnen bij- en onder elkaar te krijgen. Dat gaat lukken. Narraboth en Jochanaan zien en horen we morgen. Die moesten waarschijnlijk nog hun surprise en gedichten afmaken…

En zo ga ik dit blog afsluiten
Er is nog wat dichtwerk te doen
Voordat de kinderen gaan muiten
Moe, er zit niets in mijn schoen!

> RFO-blog dec 2011 #5 - "Krakende noten maken plaats voor soepele frases"
> RFO-blog dec 2011 #4 - "Het hoeft niet mooi hier, maar wel met veel karakter!"
> RFO-blog dec 2011 #3 - "Salome krijgt altijd wat zij wil. Heerlijk...toch?"
> RFO-blog dec 2011 #2 - "Voor veel nieuwe collega’s is het toch weer even schrikken"
> RFO-blog dec 2011 #1 - "De kop is eraf..."

RFO-blog dec 2011 #5 - "Krakende noten maken plaats voor soepele frases"

2011-12-02T19:53:00.003+01:00

Het Radio Filharmonisch Orkest geeft in de NTR ZaterdagMatinee van 10 december 2011 een concertante uitvoering van Salome, een opera in één akte van Richard Strauss, voorafgegaan door Das Gehege van Wolfgang Rihm, de componist die dit seizoen centraal staat in de ZaterdagMatinee. Repetities en concert staan onder leiding van eredirigent - tevens oud-chefdirigent - Edo de Waart. Verschillende leden van het orkest doen verslag van de repetities. > meer informatie over het concert

blogger vandaag: Barbara Deleu, 1e fluit

HYSTERIE IN STUDIO 5

Vandaag trekken we onze studio in voor een laatste repetitie zonder solisten, een favoriete fase van mij binnen het instudeerproces: het engelengeduld waarmee maestro Edo de Waart en musici tijdens vier repetitiedagen zich een weg door de ietwat taaie materie hebben geploegd, werpt eindelijk z'n vruchten af. Krakende noten en gammele loopjes maken plaats voor soepele maagdelijke frases, er wordt niet meer abusievelijk een rust opgevuld met een of andere bronstige kreet van een onmogelijk te identificeren instrument, het bloed, zweet en tranen kunnen worden gestelpt en gedept, en de stoom uit de oren en neusgaten tot bedaren gebracht. En, het állerfijnste: er valt eindelijk weer wat te mijmeren, of stiekem wat te lezen. Werkgerelateerd, vanzelfsprekend!

Stijf van de hormonen
Mijn ogen vallen op de synopsis van Das Gehege van Wolfgang Rihm, en ik lees tot mijn ontzetting (en nu bén ik als Vlaamse na twaalf jaar integreren wel wat vuilbekkerij gewend) de volgende woorden: 'Ik hoor je verrotte gekrijs (...) De slappe speekseldraden hangen uit je etterige snavel'. Ziehier een smeuïg streepje tekst uit dit monodrama voor hysterisch krijsende sopraan en - hoe kan het ook anders - zwijgende mannenrol (uit mijn leven gegrepen, al helemáál nu ik als kersverse moeder nog stijf van de hormonen sta), waarbij wij en ook de luisteraar alvast in de stemming mogen komen, een sinistere voorbode van nog méér waanzin en lugubere dramatiek in Strauss' Salome.

Het verhaal in Das Gehege gaat over een gefrustreerde vrouw die een gekooide adelaar bevrijdt, maar vervolgens doodt. Dat alles spreekt tot de verbeelding. Hoe zal het in vredesnaam gaan klinken volgende week? Een tierende kenau, moeiteloos over de orkestdecibels heenbulderend? En, onrustbarender, hoe zal het eruit zien? De mond wijd opengesperd, de huig flapperend als een windscherm bij zware storm? De rest van het lichaam onappetijtelijk of appetijtelijk meelillend? Maestro de Waart ernaast, de haren wapperend als hagelwitte wimpels tegen een gitzwarte onweerslucht, en met de moed der wanhoop zijn batonneke in het gareel houdend, strijdend tegen zoveel orkaangeweld? Het mannelijke deel van het orkest verpieterd tot een stelletje deerniswekkende zielepoten, huiverend onder het feest der herkenning (wie heeft er thuis NIET zo´n wijf op de bank...)? Ik verkneukel me.

> RFO-blog dec 2011 #4 - "Het hoeft niet mooi hier, maar wel met veel karakter!"
> RFO-blog dec 2011 #3 - "Salome krijgt altijd wat zij wil. Heerlijk...toch?"
> RFO-blog dec 2011 #2 - "Voor veel nieuwe collega’s is het toch weer even schrikken"
> RFO-blog dec 2011 #1 - "De kop is eraf..."

RFO-blog dec 2011 #4 - "Het hoeft niet mooi hier, maar wel met veel karakter!"

2011-12-01T23:00:00.001+01:00

Het Radio Filharmonisch Orkest geeft in de NTR ZaterdagMatinee van 10 december 2011 een concertante uitvoering van Salome, een opera in één akte van Richard Strauss, voorafgegaan door Das Gehege van Wolfgang Rihm, de componist die dit seizoen centraal staat in de ZaterdagMatinee. Repetities en concert staan onder leiding van eredirigent - tevens oud-chefdirigent - Edo de Waart. Verschillende leden van het orkest doen verslag van de repetities. > meer informatie over het concert

blogger vandaag: Henk de Vlieger, slagwerk, vandaag 35 jaar bij het orkest!

PRETOOGJES EN EEN NAUWELIJKS VERHOLEN GRIJNS

Eén december. Laat in de avond. Terwijl half Nederland zit te zwoegen op Sinterklaasgedichten, zit ik te ploeteren op deze blog. Eigen schuld. Ik heb als blogger zelf voor deze dag gekozen omdat ik iets te vieren heb. Het is vandaag namelijk vijfendertig jaar geleden dat ik als slagwerker werd aangesteld bij het MCO (toen nog: Dienst Muziek Programma Faciliteiten Radio van de NOS.) Nu is elke dag in het Radio Filharmonisch Orkest er eentje om te celebreren, maar een zevende lustrum is een goede reden om dat eens wat extra kracht bij te zetten. Daarom heb ik gisterenavond een baklava gebakken. En het is me warempel gelukt om die lekkernij vanochtend heelhuids, met bakblik en al, omwikkeld met folie, in mijn rugzakje naar Hilversum te vervoeren. Mijn lieve collega’s! Ook zij vonden het kennelijk aanleiding voor een feestje. De ‘restgroep’ (orkestjargon voor paukenisten, slagwerkers, pianist en harpiste) die voor de gelegenheid was uitgebreid met de contrafagottiste, verraste me in de koffiepauze met een overweldigend boeket. Rode rozen, gerbera’s, anthuriums, amarillussen, bessen en wat al niet! Ook de orkestmanager overrompelde me even later met een toespraakje en een tweede bos bloemen, namens het hele orkest. Deze dag zal me bijblijven als de dag van de boeketten! Sträuße!

De ochtendrepetitie werd besteed aan Richard Strauß. Edo ging meteen van start met Salomes Tanz, een van de fragmenten uit de opera waar alleen het orkest aan het woord is. Een van de fragmenten ook, waarin de ‘restgroep’ flink aan de bak mag. Fantastische muziek, briljant georkestreerd, maar razend lastig. Wat een genot om dat weer met Edo te mogen doen. De dans duurt maar enkele minuten, maar we hebben er vandaag toch bijna een uur op gewerkt. De rest van de ochtend werd besteed aan het slot van de opera, waar Salome het hoofd van Jochanaan opeist en Herodes haar tevergeefs op andere gedachten probeert te brengen. De solisten komen maandag pas, maar in gedachten hoorde ik Herodias al krijsen: “Ah, das sagst du gut, meine Tochter. Das sagst du gut!” Had ik eerder deze week nog gedacht dat ik slechts één paar bekkens zou gebruiken voor deze opera, vandaag kwam ik tot een ander inzicht. Die ene bekkenslag, waar Herodes - ten einde raad - Salome zelfs de Voorhang van het Allerheiligste aanbiedt, dat mocht best met een maatje groter. Het is altijd weer een uitdaging om de toenemende gruwelijkheid van deze opera op gepaste wijze te realiseren. Edo wees ons er al herhaaldelijk op: “weinig happy people in dit verhaal” en: “het hoeft niet mooi hier, maar wel met veel karakter!”

Na de lunchpauze was het tijd voor het volgende boeket: de toneelschrijver Botho Strauß. Het stuk dat we volgende week voorafgaand aan Salome mogen uitvoeren is gebaseerd op een tekstfragment uit één van zijn toneelwerken: Das Gehege, voor dramatische sopraan, een zwijgende mannenrol en groot orkest van de componist Wolfgang Rihm. Met het werk van Rihm zijn wij RFO’ers zo langzamerhand wel vertrouwd. Hoewel, vertrouwd? Kun je dat wel beweren van een componist, die zich niet laat vastpinnen op een bepaald idioom? Iedere compositie van hem vindt als het ware zijn eigen stijl uit en dat blijkt ook met Das Gehege weer het geval. Het is een totaal ander stuk dan de Dritte Musik für Violine und Orchester, die we vorige week in de ZaterdagMatinee hebben gespeeld. Kleurrijker, toegankelijker, was mijn indruk, toen we het vanmiddag voor het eerst doorspeelden. Maar ook nogal fragmentarisch en richtingloos. Komt dat door de tekst van Botho Strauß, die van verplintering en versnippering zijn handelsmerk heeft gemaakt? De sopraan was er vandaag nog niet bij, maar tijdens het doorspelen zag ik Edo even iets van die tekst meemompelen. Met pretoogjes en een nauwelijks verholen grijns. Dat belooft wat.

Na afloop van de repetitie moest ik de bloemen heelhuids thuis zien te krijgen. Een luxeprobleem, dat wel. Gelukkig was het helemaal niet druk in de trein en kon ik de boeketten op de stoelen tegenover me deponeren. Dat leverde me wel het nodige commentaar op: “Zo meneer, u heeft een hoop goed te maken…” Inmiddels staan de boeketten, fraai geschikt, te pronken in de huiskamer. Tja, vijfendertig jaar bij hetzelfde bedrijf, het is op zich geen verdienste. Gewoon een kwestie van niet ergens anders solliciteren. Het klinkt in deze barre tijden misschien niet erg realistisch, maar toch wens ik al mijn RFO-collega’s van harte toe dat ze het ook eens mee mogen maken!

> RFO-blog dec 2011 #3 - "Salome krijgt altijd wat zij wil. Heerlijk...toch?"
> RFO-blog dec 2011 #2 - "Voor veel nieuwe collega’s is het toch weer even schrikken"
> RFO-blog dec 2011 #1 - "De kop is eraf..."

RFO-blog dec 2011 #3 - "Salome krijgt altijd wat zij wil. Heerlijk...toch?"

2011-11-30T20:29:00.001+01:00

Het Radio Filharmonisch Orkest geeft in de NTR ZaterdagMatinee van 10 december 2011 een concertante uitvoering van Salome, een opera in één akte van Richard Strauss, voorafgegaan door Das Gehege van Wolfgang Rihm, de componist die dit seizoen centraal staat in de ZaterdagMatinee. Repetities en concert staan onder leiding van eredirigent - tevens oud-chefdirigent - Edo de Waart. Verschillende leden van het orkest doen verslag van de repetities. > meer informatie over het concert

blogger vandaag: Ellen Versney, harp

SALOME'S DANS - DE ULTIEME PROEFSPELPARTIJ

Het bekend worden van het programma voor het komende seizoen is altijd een leuk moment; snel door alle weken heen bladeren om te zien welke dirigenten en solisten er komen, maar vooral natuurlijk om te weten wat voor werken we allemaal gaan spelen. Natuurlijk hoop ik dan dat er veel mooie en interessante harppartijen tussen zitten. Dit seizoen heb ik absoluut niet te klagen. Het is zelfs zo, dat een aanzienlijk deel van het proefspelrepertoire de revue passeert. Studeren dus! De productie waar ik het meest naar uit heb gekeken is ongetwijfeld deze Salome, een schitterende opera en ook nog onder leiding van onze eredirigent Edo de Waart.

Harpistes die een gooi willen doen naar een orkestbaan komen in het auditierepertoire steevast deze Salome-partij tegen. En dan met name de beroemde Dans van de Zeven Sluiers. Het toeval wil dat ik de afgelopen week zelf in de commissie zat bij zo'n auditie, en wel samen met Edo. Dat was bij de Koninklijke Filharmonie van Vlaanderen, het orkest waar Edo onlangs als nieuwe chef-dirigent is begonnen. En zo hebben we samen geluisterd naar een aantal kandidaten die erin geslaagd waren de finale te bereiken en nu voor het kritische oor van de hele commissie de gevaarlijke Dans van Salome moesten vertolken…

Want gevaarlijk is Salome's Dans zeker. Levensgevaarlijk. Immers, wanneer Salome als ultieme daad van verleiding voor haar stiefvader Herodes danst, eist zij als beloning daarvoor niets minder dan het afgehakte hoofd van Johannes de Doper. Gepresenteerd op een zilveren schaal. Want slechts dan zal zij in staat zijn om deze man, die bij leven weigerde om voor haar verleidingskunsten te zwichten, te kussen…

Nadja Michael en Thomas Moser bij The Royal Opera House in 2010

Nee, Salome is geen lieverdje. Wanneer Edo op een van de eerste repetities even wil ingaan op de inhoud van deze opera, en met name op het karakter van Salome, heeft hij een treffende metafoor: "Zegt de naam Paris Hilton jullie iets?" vraagt hij. We moeten lachen en weten eigenlijk al genoeg. "Nou, Salome is net zo. Ze is een verwend nest, extreem en ziekelijk in haar roep om aandacht. Haar hebzucht en veeleisendheid kennen geen grenzen. En, ze krijgt altijd wat zij wil." Besmuikt voegt Edo er nog aan toe: "Heerlijk...toch?"

Maar goed, voor ons harpistes is deze partij ook vol gevaren. De talrijke harmonische wisselingen in de akkoorden, die zo prachtig het grillige en verderfelijke karakter van Salome verklanken, maken dat we ons 'flink uit de voeten moeten maken' met alle pedaalwisselingen. Daarbij springen de akkoorden heen en weer over alle registers van het instrument. Alsof dat niet genoeg is, is er ook nog een flink accelerando naarmate de dans, en de opwinding van Herodes, hun climax naderen. Er is dan ook maar één uitweg: namelijk om het grootste deel van deze dans uit het hoofd te spelen. Dat is uiteindelijk nog het meest trefzeker.

De oorspronkelijke harppartij staat voor het grootste deel in kruizen genoteerd. Dat klinkt nooit zo mooi op het instrument als een toonsoort in mollen, omdat de snaren in kruisen een stuk korter zijn en dus minder vol klinken. Met de pedalen kunnen we namelijk via een ingewikkelde mechaniek pinnen tegen de snaren laten klemmen die deze inkorten en dus, met tweemaal een halve toon, kunnen verhogen. Om het toch mooi vol te laten klinken heb ik de partij getransponeerd naar mollen, maar dat nooit volledig uitgeschreven. Nog een reden dat deze dans echt uit het hoofd moet.

Al met al genoeg valkuilen om in een auditie over te struikelen…

Het is trouwens niet de eerste keer dat ik deze, overigens wel zeer dankbare, partij in het orkest mag spelen. Destijds heb ik de volledige opera ook gespeeld met mijn toenmalige orkest, het Brabants Orkest. Dat was een toneelproductie en omdat we vaak in erg kleine orkestbakken moesten spelen was er geen plek voor de voorgeschreven bezetting met twee harpen. Met andere woorden: ik speelde in mijn eentje en moest waar mogelijk ook nog eens de noten van de tweede harp overnemen!

En jaren geleden was ik op tournee met het Concertgebouworkest onder leiding van Riccardo Chailly. Hij had bedacht dat de Dans van de Zeven Sluiers wel een leuke toegift zou zijn. De tweede harpiste ging speciaal mee op reis alleen voor deze, hondsmoeilijke, toegift!

Maar hoe lastig en gevaarlijk de noten ook mogen zijn, als het voltallige orkest eenmaal het opzwepende ritme van Salome's Dans inzet dan laat ik mij meevoeren met deze schitterende muziek en is het iedere keer weer genieten. En dat zal op zaterdag 11 december in het Concertgebouw ook ongetwijfeld weer het geval zijn!

> RFO-blog dec 2011 #2 - "Voor veel nieuwe collega’s is het toch weer even schrikken"
> RFO-blog dec 2011 #1 - "De kop is eraf..."

RFO-blog dec 2011 #2 - "Voor veel nieuwe collega’s is het toch weer even schrikken"

2011-11-29T15:42:00.009+01:00

En dan lees ik vorig seizoen ineens dat de Salome van Strauss weer geprogrammeerd staat voor de Matinee...
Fijn om in de nadagen van mijn carrière als violist toch nog weer een keer terug te keren naar één van de componisten waar ik het eigenlijk allemaal zo graag voor wilde doen.
In mijn jeugdjaren was het bijna een soort opium die muziek van Salome en Elektra. In mijn gedachten hoor ik ook meteen weer Julius Patzak zingen: "Wie schön ist die Prinzessin Salome..." meteen aan het begin van de opera in een oude opname olv Clemens Krauss. Of ik zie Birgit Nilsson op de hoezen van de toenmalige langspeelplaten. De Wiener Philharmoniker onder Georg Solti.

Mijn eerste Straussopera die ik te zien kreeg was Der Rosenkavalier. Meegetroond door mijn vader die toen trombone speelde in het toenmalige USO maakte het allemaal diepe indruk op mij. Ik weet nog goed hoe mijn vader de fascinatie voor muziek - en dirigent Richard Krauss - mee naar huis nam.
Verbluffend was het, zo begreep ik, hoe zo iemand (in het geheel geen sterdirigent) een orkest als het USO nauwgezet en op liefdevolle wijze vertrouwd maakte met een stuk dat daar nog nooit gespeeld was.
Zangers waren in die tijd ook niet mis: Gré Brouwenstijn, Arnold van Mill, Dagmar Naeff. Wie kent ze nog...?
Ja, het was een gebeurtenis, en voor mij als jochie was het duidelijk, in die wereld wilde ik ook.
Eén van de dingen die ik me nu weleens afvraag : hoe komt het dat als ik de muziek nu beluister ik me toch nog steeds kan verplaatsen in de belevingswereld van toen.

Terug naar Salome. Een stuk dat ontstaan is, laten we dat niet vergeten, aan het begin van de vorige eeuw, de tijd ook van de psychoanalyse van Sigmund Freud. Een opera die als één van de werken te boek staat die de muziekgeschiedenis een totaal andere richting liet inslaan, ver verwijderd van alles wat burgerlijk was.
Zinnelijkheid, erotiek, hysterie, morbiditeit, gekoppeld aan geestelijkheid, het is allemaal aanwezig, staat vaak haaks op elkaar en speelt zich allemaal af in een dik uur.

Strauss zelf had het wel eens over een "Scherzo mit tödlichem Ausgang". De tijd omarmde het stuk vrijwel direct; Salome werd na de première in Dresden binnen twee jaar in vijftig verschillende theaters gespeeld. Je vraag je bij het beluisteren ook wel af waar die weg verder naartoe kon voeren.
Strauss dirigeerde het stuk zelf ook wel en het is opmerkelijk dat je bij zo'n koortsachtig stuk altijd denkt dat een dirigent zich dan ook wel te buiten zou kunnen gaan aan opzwepende gebaren. Niets van dat al. Strauss schijnt een bewonderenswaardige rust en terughoudendheid aan de dag gelegd te hebben. Hij dirigeerde vaak alleen maar met rechts waardoor een kleine beweging met links dan ook een dubbel effect had.

In mijn beleving door de jaren heen zijn er wel periodes waarbij je eigenlijk denkt: heeft hij na Salome en Elektra toch niet een knieval naar het publiek gemaakt door in een wat makkelijker aandoende stijl te componeren...
Daar kun je verschillend over denken.

Voor mij is het zo dat nadat ik verschillende opera's in München zelf gezien heb, en de stad heb beleefd met zijn chique publiek, rijkdom, kunst en niet te vergeten het prachtige Nationaltheater, ik gerust kan stellen dat al die componenten onvoorstelbaar goed passen bij m.n. die latere opera's.
Strauss zag als geen ander dat de weg die hij ingeslagen was met Salome en Elektra zich niet meer via zijn persoon verder kon ontwikkelen. Hij koos , beginnend met een heel ander meesterwerk, Der Rosenkavalier , een andere richting.
Bovendien bleef hij in die latere stijl(en) componeren als echte theaterman die zijn publiek begreep als geen ander. Zijn uitmuntende instrumentatiekunst stond hem daarbij ten dienste als een niet weg te denken stuk gereedschap.
Hij verloochende zichzelf niet want hij was onderdeel van dat publiek, bleef ook een 'gewoon' iemand die graag en hartstochtelijk een kaartje (Skat) legde met musici of vrienden.

Hoewel er meestal snel een oordeel valt over Strauss' politieke positionering in de aanloop naar en tijdens de Tweede Wereldoorlog moeten we toch als nuance bedenken dat zijn scheppingsdrang in een ander land als de Duitssprekende naties al heel snel naar een ander niveau zou zijn afgegleden. De afhankelijkheid van zijn wereld met de vele theaters en 'zijn' immense publiek was m.i. bijzonder groot.

Nu kijk ik opnieuw uit naar de Salome onder Edo de Waart. Hoe zou ik e.e.a. nu ervaren na de laatste keer dat we het stuk speelden 10 á 15 jaar geleden, - toen nog in de orkestbak? Zou het weer anders voelen nu ik, maar ook de dirigent ouder zijn geworden?
De eerste groepsrepetitie voor de strijkers heeft inmiddels plaatsgevonden en voor veel nieuwe collega’s die destijds niet meespeelden is het toch weer even schrikken. Maar met een dirigent als Edo de Waart die weet hoe je zoiets aanpakt en die blijk geeft erg veel zin te hebben in dit evenement zal de spanning en kwaliteit bij de voorbereiding in stijgende lijn verlopen.

Radio Filharmonisch Orkest en Edo de Waart: veel succes en geniet ervan zolang het nog kan!

> RFO-blog dec 2011 #1 - "De kop is eraf..."

RFO-blog dec 2011 #1 - "De kop is eraf..."

2011-11-28T15:20:00.004+01:00

De kop is eraf... de eerste repetitie van de opera Salome.
Dit is overigens wel een erg dubieuze woordspeling bij de start van deze productie over Salomé die het hoofd van Johannes de Doper opeist.

De kop was er trouwens al veel eerder af namelijk bij het ophalen van de partij, vlak na de zomervakantie, bij het zoeken en maken van de juiste contrafagotrieten, bij het beluisteren van een cd-opname en natuurlijk bij de voorbereiding van mijn partij.

Ik heb er zin in. Ere-dirigent Edo de Waart voor het orkest. Een rij grote namen voor de hondsmoeilijke zangpartijen. Enthousiast publiek bij de Matinee op 10 december.

Maar eerst duiken we het repetitieproces in. Vandaag alleen de blazers en het slagwerk. Dit is trouwens al een enorme bezetting met o.a. zes klarinetten (waaronder es- en basklarinet), vier hobo’s (waaronder althobo en Heckelphone), zes hoorns, twee paukenisten, zes slagwerkers en harmonium.
Morgen een strijkersrepetitie en woensdag gaat het orkest in zijn geheel aan de slag. Naast Strauss staat ook Das Gehege van Wolfgang Rihm op het programma.
We zullen de repetitieperiode tot aan 10 december goed kunnen gebruiken.

GOK-blog nov2011#5 (slot) - "Laatste deel nog een keer? Hoezo, was het niet goed dan?"

2011-11-27T16:00:00.002+01:00

Het Groot Omroepkoor gaf op vrijdag 25 november 2011 zijn jaarlijkse a-capellaconcert. Op het programma stonden werken van Sweelinck, Schubert en Bruckner en de première van een Mis van de Finse componist Einojuhani Rautavaara. Het concert vond plaats in de Utrechtse Jacobikerk als onderdeel van De Vrijdag van Vredenburg. Alt Pierrette de Zwaan deed verslag van de repetities en het concert:

In het midden collega Maja Roodveldt, met het mooiste haar van het omroepkoor en links uw blogger van de week...

25 november, concert! Het zit allemaal bovenmate mee vandaag: ik neem de goede afslag, mijn concertkleren zijn warm genoeg voor de kerk, het zit er trouwens behoorlijk vol, en: op het laatste moment betert mijn stem eindelijk zijn/haar leven en fietst zonder haperen door mijn solootjes heen. Nogal een opluchting!
Het concert loopt goed, mijn collega-solisten zingen net zo mooi als ze de hele week toch al deden en misschien nog wel mooier en het publiek is erg enthousiast. We geven zelfs een toegift! Dit zorgt even voor lichte verwarring ("Laatste deel nog een keer? Hoezo, was het niet goed dan?" mompelt mijn buurvrouw) aangezien we dat normaal gesproken in concert met orkest nooit doen, maar in dit geval kan het natuurlijk makkelijk en we doen het graag.

After party
En dan de after party natuurlijk, daar is het Omroepkoor berucht om: strippende sopranen, aanvallige alten, testosterontenoren en beschonken bassen bij de vleet. Ach, was het maar waar. Ook in mijn eigen leven doet het zich niet meer voor. Was vroeger iedere halfgelukte solo van tenminste één seconde een goede aanleiding om direct na het concert een aanpalende kroeg op te zoeken en daar net zo lang te blijven hangen tot de voor de hand liggende problematiek aangaande gemiste laatste treinen, weigerende pinpassen en onbereikbare taxi-centrales weer eens de kop opstak, tegenwoordig zit ik het liefst drie minuten na afloop in de auto en scheur zo snel mogelijk naar huis.
Daar werd het ook nog heel gezellig, met echtgenoot en bezoek waarmee we, met hulp van een cabernet sauvignon met de sublieme naam "Fat Bastard", elkaar tot hilarische hoogten wisten op te stuwen door tijdens het inschenken de vraag "wil je nog een glaasje Fat Bastard?" uit te spreken als "wil je nog een glaasje, fat bastard?" Nou ja, u had erbij geweest moeten zijn.
Na deze jool is het inmiddels alweer zondag, en maandag mag ik weer! And now for something completely different. Strawinsky en Beethoven. Dat is eigenlijk het allerleukste van deze baan: er is zoveel afwisseling, het is altijd weer anders...

> GOK-blog nov2011 #4 - "Ieder nadeel hep z'n voordeel"
> GOK-blog nov2011 #3 - "Een boete zat er, helaas wat jammer nou, niet in"
> GOK-blog nov2011 #2 - "Aha, het is misschien toch wel een echte componist, geloof ik"
> GOK-blog nov2011 #1 - "Begin de dag met Tequila!"

GOK-blog nov2011 #4 - "Ieder nadeel hep z'n voordeel"

2011-11-24T17:14:00.001+01:00

> GOK-blog nov2011 #3 - "Een boete zat er, helaas wat jammer nou, niet in"
> GOK-blog nov2011 #2 - "Aha, het is misschien toch wel een echte componist, geloof ik"
> GOK-blog nov2011 #1 - "Begin de dag met Tequila!"

GOK-blog nov2011 #3 - "Een boete zat er, helaas wat jammer nou, niet in"

2011-11-23T22:00:00.002+01:00

Zoals altijd denk ik met enige benauwdheid aan de keer dat hun vader gillend van het lachen thuis kwam: hij was ingehaald door een politiebusje dat, eenmaal langszij gekomen, hem door de megafoon de huid had vol gescholden en vervolgens had klemgereden. De reden voor dit herderlijke optreden: ze hadden nog nooit iemand zo hard op een bakfiets zien fietsen, of hij eigenlijk wel helemaal lekker goed fris bij zijn hoofd was en of hij dat nooit meer wilde doen, want gevaarlijk. De Verkeerswet voorzag volgens deze agent niet in regelgeving omtrent te hard fietsen op een bakfiets, dus een boete zat er, helaas wat jammer nou, niet in.
Ik troost mij met de gedachte dat de kinderen toen veilig thuis zaten en dat mijn echtgenoot weliswaar niet veel ontzag koestert voor agenten in een busje, maar wel een diep respect heeft voor boze moeders. Hij is vandaag vast wel voorzichtig.

Michael Gläser in da house!
Niet meer denken aan hoe alles van waarde weerloos is, en naar de repetitie.
Michael Gläser is, hoe zeggen we dat eigenlijk, in da house! Dat is fijn, en het geeft weer een nieuwe schwung aan het repertoire. We moeten even wennen en Michael neemt de tempi van Rautavaara een stuk vlotter. Het is morgen even afwachten of het in de akoestiek van de Jacobikerk niet toch weer langzamer moet (ik hoop het niet). Edward heeft zich de afgelopen dagen trouw aan de voorgeschreven metronoomcijfers gehouden, wat erg langzaam was maar wel het grote voordeel opleverde dat we een dergelijk tempo nu in ieder geval kunnen volhouden. Michael maakt een tevreden indruk. Mooi.

> GOK-blog nov2011 #2 - "Aha, het is misschien toch wel een echte componist, geloof ik"
> GOK-blog nov2011 #1 - "Begin de dag met Tequila!"

GOK-blog nov2011 #2 - "Aha, het is misschien toch wel een echte componist, geloof ik"

2011-11-22T22:00:00.001+01:00

Het Groot Omroepkoor geeft op vrijdag 25 november 2011 zijn jaarlijkse a-capellaconcert. Op het programma staan werken van Sweelinck, Schubert en Bruckner en de première van een Mis van de Finse componist Einojuhani Rautavaara. Het concert vindt plaats in de Utrechtse Jacobikerk als onderdeel van De Vrijdag van Vredenburg. Alt Pierrette de Zwaan doet verslag van de repetities en het concert:

Vanochtend wakker met een vocale gewaarwording alsof ik een vijf dagen durend hockeyfeest had bijgewoond en aldaar ongeveer 5.700 sigaretten had gerookt. Ik heb twee kinderen van 2 en 3 jaar oud, dat heeft hetzelfde effect. Kleine, grieperige incubatortjes speciaal voor mij alleen! De vertedering die mij vele malen per dag overvalt als ik recht in het gezicht wordt gehoest, gelikt, geniest, gespuugd en gezoend is met geen pen te beschrijven. Iedere dag weer. Ja, je krijgt er wel wat voor terug.
Want zo'n hees en op een tweetonige stoombootfluit gelijkend stemgeluid schijnt door bepaalde mannen enorm sexy gevonden te worden. Tja.

Milde paniek
Enfin, nu eerst aan het werk gegaan. Piepend en hoestend aan de repetitie begonnen, wachtend op de hemelse interventie van de gisteren al ingezette antibioticumkuur. Hoop doet leven, en het kardinale belang van het placebo-effect mag nooit onderschat worden.
Vandaag de laatste repetitie met Edward Caswell, woensdag komt Michael Gläser het overnemen. Hij zal het concert dirigeren. Al met al een goede repetitie, Edward heeft mooi werk verricht en ik denk dat het een goed concert gaat worden! Vooral het stuk van Rautavaara gaat me steeds meer aanstaan. Bij sommige moderne stukken wil dat dan maar niet lukken, maar in andere gevallen overvalt mij op een zeker moment de gedachte: "Aha, het is misschien toch wel een echte componist, geloof ik", en dan ben ik verkocht. Rautavaara is zo'n geval.
Hoe het de Sweelinck-zangers onder leiding van Harry van der Kamp tot nu toe vergaat, kan ik niet uit eigen ervaring zeggen aangezien ik niet in die stukken ben ingedeeld. Er is sprake van milde paniek, kreeg ik de indruk. Komt allemaal weer goed.

Na de repetitie nog een vergadering van de GOK 'denktank', waar we ons bezinnen op de toekomst (de gigantische bezuiniging die het MCO gaat doormaken), en waar we ons vandaag vooral richtten op de vraag waarom het voor onze kwaliteit belangrijk is om met een tamelijk grote vaste kern zangers te werken. Om dezelfde reden die dat bij de orkesten ook geldt: spelcultuur, of in ons geval zangcultuur. Het mengen van menselijke stemmen, waarvan er werkelijk geen twee gelijk zijn, gaat beslist niet vanzelf en vergt dagelijkse samenwerking. De warme, solide, homogene en toch ontspannen klank van het Omroepkoor zou niet bereikt kunnen worden door voor elke productie de helft van de mensen uit de kaartenbak te halen.

> GOK-blog nov2011#1 - "Begin de dag met Tequila!"

GOK-blog nov2011#1 - "Begin de dag met Tequila!"

2011-11-21T20:00:00.002+01:00

Van links naar rechts: Elma v/d Dool, Pierrette de Zwaan, Eyjólfur Eyjólfsson, Palle Fuhr Jørgensen. Zo zingend zien we er niet al te intelligent uit, valt me ineens op. Maar in het echt valt dat reuze mee.

Na een half uurtje met elkaar gaan we door met iedereen:

Het omroepkoor lijkt vaak rommelig, maar dat is toch niet zo. Er is een geheime choreografische dans, die er voor zorgt dat iedereen ineens zit, dezelfde kant opkijkt en begint te zingen. Het verbaast mij iedere keer weer.
Na de repetitie weer naar huis, snel wat dingetjes doen, en een dapper besluit genomen: behalve ratatouille, splits ik mijn gezin vanavond ook de Bataat (Ipomoea batatas) in de maag. Waarschijnlijk ben ik de enige die iets eet. Ik hoop maar dat het lekker is...

Metro-blog: Mooie momenten tijdens de Edison-uitreiking

2011-11-17T19:33:00.001+01:00

Het Metropole Orkest verleende op woensdag 16 november jl. zijn medewerking aan het Edison Jazz/World Gala in Muziekgebouw Frits Philips in Eindhoven. Violiste Marianne van den Heuvel doet verslag.

Dit concert stond onder leiding van John Clayton, een man met wie we de laatste jaren niet vaak meer de gelegenheid hebben om te werken. Ik heb me er op verheugd dat John voor het orkest zou staan omdat het zo’n aardige man is met wie het heerlijk werken is. John is zelf een verdienstelijk jazzartiest en speelt bas. Het is een lange man wat me wel handig lijkt me zo’n groot instrument. Ook heeft hij naar het soms lijkt gigantische handen. Hij heeft het stokje tussen zijn wijs en middelvinger vast en dirigeert met open handen waarvan de vingers meestal gebogen zijn. Als de muziek hem aangrijpt en hij alles uit ons wil halen dan strekt hij zijn vingers en dat werkt! Wat ik ook zo prettig aan hem vind en wat me tijdens het concert weer eens opviel is dat hij met zijn hart dirigeert. Dit is duidelijk te zien en te voelen. Bij een stuk als Começar de novu van Ivan Lins, wat een mooi langzaam en door de strijkers gedragen stuk is, laat John met open mond en uitdrukkingsvol gezicht zien wat hij van ons wil en tegelijkertijd zie je hem hier enorm van genieten. En met hem, ik ook. Als zo iemand voor je staat dan kun je niet anders dan het allermooiste uit je zelf en je instrument halen. Ja, dat is een groot plezier om op die manier gedirigeerd te worden.
Een verrassing was ook de zoon van John, Gerald die een Edison won. Een nog iets grotere verrassing was het toen Gerald ging bedanken. Hij lijkt al erg op zijn vader maar toen we zijn stem hoorden leek het alsof we John hoorden praten. Ik merkte dat meer collega’s dit opviel. Leuk om te zien en te horen.

Andere prijswinnaars waren Tineke Postma, Ruth Jacott, Mariza, Kurt Elling, de DVD van Aretha Franklin waarvan een medley werd gezongen door Shirma Rouse, en Ivan Lins met wie we vorig jaar een Grammy hebben gewonnen. Spelen met Ivan is een feestje op zich en ondanks dat we dit feestje al een aantal keer hebben gevierd blijft het leuk. De hand van Vince Mendoza is goed hoorbaar in de arrangementen en elke keer dat ik het hoor begrijp ik meer waarom dit album een Grammy heeft gewonnen.

Bekijk de video in andere formaten.

Er zijn van die momenten waarop ik stil kan worden van de kwaliteit van mijn collega’s. Tijdens het concert pakte de intensiteit waarmee pianist Hans Vroomans speelt me weer eens. Ruth zou Lover come back to me gaan zingen. Dit nummer heeft een langzaam intro. Het intro is niet groter dan een grote inademing om hierna te starten met zingen. Binnen deze inademing lukt het Hans om zo’n mooie sfeer neer te zetten, de verstilde sfeer van een tot rust gekomen zomerdag. Knap vind ik dat, heel knap en mij had hij ermee te pakken.

RKF-blog #2-5 (slot): "Nu moet de duizelingwekkende hoeveelheid nootjes er uit komen"

2011-11-12T21:31:00.001+01:00

De Radio Kamer Filharmonie gaf op vrijdag 11 november 2011 een concert in het Muziekgebouw aan 't IJ met louter hedendaagse werken, van György Ligeti's Melodien tot Heinz K. Grubers Zeitfluren. Een van de hoogtepunten was verder het ontroerende Catcerto van Mindaugas Piecaitis, met zijn eigen kat achter de piano. De musici van de RKF deden verslag. (> meer informatie over het concert)

door Marjolijn Oonk, 2e viool

Wat ligt het Muziekgebouw aan ’t IJ er weer prachtig bij in de late novemberzon. We repeteren nog flink twee uur in de concertzaal. Het dak wordt omhoog getild met kreunende geluiden: om de akoestiek te verbeteren; maar alle nootjes beginnen te zwemmen volgens de geluidstechniek, dus het dak kreunt weer naar beneden. Na een pauze om te eten, te drinken, je om te kleden (“is dit jasje te gekreukt? Ja, trek toch maar aan”) en je geestelijk en instrumentaal voor te bereiden, begint het concert. Nu moet de duizelingwekkende hoeveelheid nootjes er uit komen.

Dirigent Schønwandt vuurt ons aan en swingt het ritme. Ik heb weinig gelegenheid voor een totaalbeeld, ik moet tellen, nootjes lezen, bijhouden waar mijn buurvrouw is, waar de aanvoerder is (zo te zien), waar de dirigent is. Zou het publiek genieten? In de pauze hoor ik enthousiaste reacties. Het is ook bijzonder dat de componiste Chin bij het concert is. Tijdens het Catcerto hoor ik een vertederd lachen uit de zaal komen. Het laatste stuk, van HK Gruber, is dit keer mijn lieveling. Allerlei mooie Duitse woorden als Sehnsucht en schwärmen wellen bij mij op. Ik voel grote vrijheid tijdens het toch precies spelen van de swingende nootjes, het drumstel maakt van het orkest opeens een bigband. Leuk orkest, de Radio Kamer Filharmonie...

> RKF-blog 2-4: "Dat zo'n klein vrouwtje zo'n berg met noten kan produceren!"
> RKF-blog 2-3: "Kat Nora; eat your heart out!"
> RKF-blog 2-2: "Schønwandt geeft een teken als de tubaïst blauw aanloopt"
> RKF-blog 2-1: "We vliegen nog regelmatig uit de bocht!"

RKF-blog #2-4: "Dat zo'n klein vrouwtje zo'n berg met noten kan produceren!"

2011-11-10T22:00:00.002+01:00

We waren zeer vereerd dat Unsuk Chin vandaag aanwezig was bij de laatste repetitie van haar Pianoconcert nr. 1. Na elk van de vier delen dook Schønwandt even met haar in de partituur voor haar commentaar. De meeste aanwijzingen gingen over dynamiek: zo wil ze bijvoorbeeld de mandoline op veel plaatsen beter horen en moet de grote trom met een grotere brush geborsteld worden. Zo krijgt de hele pointillistische partituur (observatie van Schønwandt) nog iets meer reliëf. Onze chef complimenteerde ons met het spelen van de zeer veeleisende partijen en zei dat hij bijna verbaasd is dat zo'n klein vrouwtje zo'n berg met noten kan produceren!

Na het repeteren van het werk van Campo, Gruber en Ligeti kregen we bezoek van Mindaugas Picaitis, de Litouwse componist van het inmiddels tot camp verheven Catcerto. Tot onze verrassing mochten we met het hele strijkorkest aanschuiven (eerst speelden alleen de aanvoerders dit stuk.) Je kunt niet anders dan met een grote glimlach kijken naar de als solist optredende poes...

Wij zijn klaar voor de uitvoering van een bijzonder en afwisselend programma. Het wordt een interessante avond!

> RKF-blog 2-3: "Kat Nora; eat your heart out!"
> RKF-blog 2-2: "Schønwandt geeft een teken als de tubaïst blauw aanloopt"
> RKF-blog 2-1: "We vliegen nog regelmatig uit de bocht!"

RKF-blog 2-3: "Kat Nora; eat your heart out!"

2011-11-09T16:04:00.001+01:00

Dag drie van een heel bijzonder programma. Vandaag voor het eerst het pianoconcert van Chin met solist: de fabelachtige pianist Rolf Hind, die het stuk 14 jaar geleden in première bracht.
Hij blijkt heel trefzeker en straalt uit dat het stuk voor hem een repertoirestuk is (kat Nora; eat your heart out!). In de koffiepauze waarschuwt hij dan ook voor de adviezen die componiste Unsuk Chin morgen waarschijnlijk zal geven: louder and faster. En dat terwijl we hier en daar toch echt al op de grens van het haalbare zitten; zowel voor het orkest als voor de pianist.

Na de pauze komt Ligeti’s klassieker Melodien aan bod, waarbij het orkest voor de gelegenheid uitgebreid is met scholieren. Ze staan in twee- en drietallen opgesteld tussen de instrumentgroepen om het stuk ‘van binnenuit’ te kunnen beluisteren. Dat luisteren lukt bij de één beter dan bij de ander, zo is duidelijk te zien.
Ik probeer me voor te stellen wat ik van dit stuk had gevonden als ik het op hun leeftijd had gehoord. Het is bepaald geen Peter en de Wolf en heeft ook niet de aanstekelijkheid van bijvoorbeeld Strawinsky, die zelf zijn muziek het meest geschikt achtte voor ‘kinderen en dieren’.
Het grappige is dat ik het stuk deze week zelf óók voor het eerst live hoor. Het maakt op mij meteen de indruk van een stuk dat de toets van de tijd ook in de 21e eeuw glansrijk zal doorstaan.
Fijn, dan kunnen die kinderen het over een jaar of 20 nog een keer beluisteren als ze net zo oud zijn als ik, wanneer kat Nora niet meer is, en geen mens meer twijfelt aan het belang van muziek. Voor ons, voor dieren en kinderen.

> RKF-blog 2-2: "Schønwandt geeft een teken als de tubaïst blauw aanloopt"
> RKF-blog 2-1: "We vliegen nog regelmatig uit de bocht!"

RKF-blog 2-2: "Schønwandt geeft een teken als de tubaïst blauw aanloopt"

2011-11-08T20:00:00.016+01:00

Gisteravond draaiden we thuis muziek van HK Gruber. Hij zong zelf, cabaretachtige muziek, Berlijn jaren ’30. Op de achtergrond klonk het orkest als een dicht weefsel maar swingend, duidelijk familie van het tweede deel van Zeitfluren. Die verwantschap met de lichte muziek wekt wel misverstanden bij de musici. De blazers en de slagwerkers zijn al weken bezig met hun moeilijke noten, steeds een streepje meer op de metronoom, maar het voorgeschreven tempo lijkt onhaalbaar. En dan zegt dirigent Schønwandt op de eerste repetitie: “Easy music!” Het is dus moeilijk om te spelen, maar het moet gemakkelijk, swingend, virtuoos klinken.

Bij Melodien van Ligeti ontstaat er ook een grappige verwarring. De componist schrijft in de fluitpartij dat een slotnoot zo lang duurt als je adem hebt, dus de fluitiste speelt vol overtuiging door. Dan blijkt dat de tuba met haar meedoet en daar is je adem echt sneller op... Schønwandt spreekt af dat hij een teken zal geven als de tubaïst blauw aanloopt.

In het Catcerto begeleidt een piepklein orkestje de solist: de kat op een filmpje. Ik blijf nog even kijken. Het valt nog niet mee om de kat goed te begeleiden, gelukkig kijkt de kat goed naar de dirigent...

> RKF-blog 2-1: "We vliegen nog regelmatig uit de bocht!"

RKF-blog 2-1: "We vliegen nog regelmatig uit de bocht!"

2011-11-08T10:56:00.004+01:00

De Radio Kamer Filharmonie geeft op vrijdag 11 november 2011 een concert in het Muziekgebouw aan 't IJ met louter hedendaagse werken, van György Ligeti's Melodien tot Heinz K. Grubers Zeitfluren. Een van de hoogtepunten is verder het ontroerende Catcerto van Mindaugas Piecaitis, met zijn eigen kat achter de piano. De musici van de RKF doen verslag. (> meer informatie over het concert)

door violiste Josje ter Haar

Afgelopen zaterdag hadden wij als strijkers een lange pauze tussen de voorrepetitie en de uitvoering van Schönbergs Verklärte Nacht. Kwam dat even goed van pas! Overal in het Concertgebouw kon je fanatiek studerende strijkers horen en iedereen had het over de enorme berg noten die we deze week voor de boeg hebben. Er staan vijf zeer arbeidsintensieve stukken op het programma en we hebben een compleet boekwerk bij ons.

Als je een 20e-eeuws programma speelt is het altijd leuk om 's morgens de studio binnen te komen, want daar staan dan meestal een paar flinke slagwerkopstellingen klaar. Ik heb ooit nog een jaar bijvak slagwerk gedaan en dus word ik daar altijd erg vrolijk van. Ook heb ik al een mandoline gesignaleerd, ik ben nieuwsgierig wat er nog meer voorbij komt aan instrumenten.

Wij mopperen wel als tutti's, maar onze concertmeester Nadia heeft in het pianoconcert nog bijna een heel vioolconcert te verhapstukken. Echt een hele virtuoze partij. Ik hoop dat het baby'tje in de buik meegeniet!

We sluiten de eerste repetitie af met het snelle, swingende tweede deel van H.K. Gruber's Zeitfluren. Volgens onze chefdirigent Michael Schønwandt zitten we nog ver onder het tempo, maar desondanks vliegen we nog regelmatig uit de bocht! En het moeilijkste stuk van het programma hebben we nog niet eens gehad. Ik verheug me erg op Ligeti's Melodien. Morgen verder.

METRO-blog #3 - Radio 2 in Carré met Jonathan Jeremiah & Ruben Hein

2011-10-13T13:06:00.006+02:00

Op woensdag 12 oktober 2011 begeleidde het Metropole Orkest Jonathan Jeremiah en Ruben Hein in 'Radio 2 in Carré'. Het concert wordt op een nog te bepalen tijdstip uitgezonden op Radio 2.

blogger: Marianne van den Heuvel (2e viool)

RUBEN HEIN: “Jonathan heeft nog meer haar dan ik!”

“Hee Jules, wacht nou even met inzetten man, ik wil genieten van deze gig!” Dat waren de woorden van Ruben Hein tegen de dirigent Jules Buckley na het tweede liedje tegen een goed gevuld Carré.
Woensdagavond 12 oktober speelde het Metropole Orkest een bijzonder programma in Carré. Twee geweldige zangers/artiesten traden op. Voor de pauze was dat zanger/pianist Ruben Hein en erna was het de beurt aan zanger/gitarist Jonathan Jeremiah.
De beide heren hebben gemeen dat ze een heerlijke stem hebben om naar te luisteren, mooie muziek met prachtige teksten maken en een bijzonder leuke verschijning zijn. Om met de woorden van Ruben Hein te spreken: “Jonathan heeft nog meer haar dan ik!”
De naam Ruben Hein zei me in eerste instantie niets toen ik in m’n agenda zag staan dat we met hem een concert zouden geven. Ik had geen idee wie hij was totdat tijdens de repetities de eerste klanken klonken van het liedje waar hij mee begon. “O, ben jij dat!” dacht ik meteen. Het was het liedje Elephants, zijn eerste hit in Nederland...
Ruben is het type jonge hond, spring in het veld, open, aardig, komisch met een vleug Hans Teeuwen. Hij heeft een aparte en zeer mooie manier van stemgebruik. Ik heb hier erg van genoten tijdens het begeleiden. Zijn tekst is goed waarneembaar en toch niet op de voorgrond. Muziek en tekst zijn zeker één. Zijn stem heeft een donker timbre en het is alsof je naar een trombone luistert die de woorden met elke haal die hij maakt met zijn schuif op de tonen lijmt.
Een liedje zoals Traffic Jam over de traffic jam in zijn hoofd klinkt jazzy en geeft je het gevoel van een druk New York met klanken die je verwacht daar te horen. Dit was één van de snellere nummers. Er waren ook genoeg langzame nummers. Modest Man was er één van. Een liedje wat gaat over een man die zijn eigen alledaagse leven bezingt op een manier dat hij er van een afstandje naar staat te kijken. Het wakker worden, zijn vrouw die hij tegen komt, kan hij al iets tegen haar zeggen of is het nog te vroeg. Wat is er over van de relatie en het leven wat hij zich had voorgesteld en dat alles op een 'modest way'. Een prachtig lied. De klanken nemen je mee naar een mistig landschap in het najaar. Je weet dat je naar iets moois aan het kijken ben maar je ziet het niet echt.
Een aantal keer verruilde hij zijn plek van achter de microfoon met de piano en begeleidde hij zichzelf in combinatie met de strijkers van het orkest. Leuk dat hij vermeldde dat Hans Vroomans, vaste pianist van het Metropole Orkest, zijn oud-leraar is. Bij de tweede ruil vermeldde hij dat hij na afloop van Hans wel verwachtte te horen dat hij het beter zus of zo had kunnen doen.
Met het lied: Deaf, dumb and Exposed wat weer een prachtig, wat langzamer nummer is, sloot hij af. Maar voordat hij het nummer inzette gaf hij weer eens blijk van zijn humor. Hij bereidde het publiek vast voor op de komst van Jeremiah. Men kon iemand verwachten die nog mooier zong dan hij met nog meer haar. Ja hij is gewoon geil, echte sex. Voor de dirigent in het Engels, nee niet six, nee, SEXXX. En voordat hij zich zou verliezen in deze bijna conference bracht hij de sfeer terug naar de tere klanken van zijn laatste lied.
Een bijzondere man die zich beweegt op het podium alsof hij er al jaren staat. En dat is iets wat hij zeker zal doen!

JONATHAN JEREMIAH:
"I love you too, but don’t show up at my hotel tonight"

“Wat is dat gedoe met die handdoeken?” “Is dit een boxwedstrijd?” Aldus Jonathan Jeremiah tijdens het concert dat hij met het Metropole Orkest gaf op 12 oktober in Carré.
Jonathan vulde het tweede gedeelte van de avond in een enthousiast Carré. Dirigent Jules Buckley werd een handdoek toegeworpen om zijn gezicht te deppen en Jonathan reageerde hierop met bovenstaande woorden. Beide heren kennen elkaar goed vanuit hun studietijd.
Voor het orkest was dit de derde keer dat we met Jonathan speelden. Dat schept een band en Jonathan is er de man naar om dit ook te laten blijken. Hij is bescheiden en vriendelijk en verpakt dit in Britse humor. Zo vertelde hij na een aantal liedjes dat hij zich ’s middags erg geïntimideerd voelde door de zaal. Geïntimideerd, maar wel vriendelijk ontvangen. Hij vertelde al in de radio-uitzending voor 538, waar we een maand geleden met hem aanwezig waren, dat hij allerlei baantjes had gehad om het geld te verdienen waarmee hij dit album kon maken. Tijdens dit concert voegde hij daar aan toe dat hij ooit bewaker was in het Wembley stadion en of we ons dat konden voorstellen. Hij was de minst angstaanjagende bewaker vertelde hij erbij. Ja dat konden we ons heel goed voorstellen met het uiterlijk wat hij heeft.
Jonathan heeft lange lokken die over zijn hoofd uitgewaaierd zijn. Hij droeg een strakke broek met streepjes shirt, een korte stropdas en een strak gesneden jasje. Hier omheen drapeert hij zijn gitaar.
Jonathan heeft een heerlijke, donkere stem. Aangezien ik zijn stem eerder kende dan zijn verschijning kan ik vertellen dat ik deze verschijning er niet bij verwachtte.
Het concert was een prettige afwisseling van snelle en langzame liedjes. Dankzij het in-ear systeem waarmee het hele orkest speelt kon ik de teksten goed verstaan. Jonathan beschrijft liefdesperikelen en andere situaties zoals we die in deze tijd gewend zijn. Het liedje All the man I’ll ever be droeg hij op aan zijn vriendin. Zij zei hem dat er eigenlijk geen liedje over haar op zijn album staat. Dit zei ze echter niet op een klagerige maar lieve manier, vertelde hij erbij. De titel van het liedje zegt genoeg en is een ode aan haar.
Lost was zijn eerste grote hit in Nederland en dit is aan de reactie van de zaal te merken. Met zijn Britse humor vertelt Jonathan hoe hij e eerste keer door platenmaatschappij Universal naar Nederland is gehaald en hoe hij en zijn gitaar behandeld werden door..... Ryanair. Dat is nu een stuk beter. Hij heeft nu een ticket voor de Ferry gekregen. Op de uitroep van een man in de zaal “We love you!” reageerde Jonathan met “I love you too, but don’t show up at the American Hotel tonight”.

Een heel leuke wending aan het concert gaf het laatste lied dat hij samen deed met Ruben Hein. Ruben had het eerste gedeelte van de avond voor zijn rekening genomen en nam plaats achter de piano. Up on the roof was de titel van het lied. Een mooi en langzaam nummer. Waar zal ik eigenlijk gaan staan vroeg Jonathan aan Ruben. Als ik hier bij de piano ga hangen lijkt het net alsof we verliefd zijn, zei hij met zijn Britse humor. Nee, ga maar helemaal aan de andere kant van het podium staan grapte Ruben met de wat hardere Nederlandse humor er overheen. En aan de andere kant, wat is er mis met dat we verliefd zouden zijn, voegde hij er nog aan toe.
Mooi en leuk om te horen hoe de stemmen van beide heren mengden en het lied kleurden met zijn mooie klanken.
Ik verwacht een lange samenwerking tussen het Metropole Orkest en Jonathan Jeremiah en verheug me nu al op een volgende keer.

> meer concerten van het Metropole Orkest

METRO-blog #2-5: "Een zeer vriendelijke man en goede artiest, Alain Clark"

2011-10-09T20:35:00.000+02:00

RUSTIG EN INTENS TEGELIJKERTIJD

"Alsof je een tekening hebt gemaakt die door een goede schilder wordt ingevuld en daardoor in een museum komt te hangen."
Dat waren de openingswoorden van Alain Clark na zijn eerste nummer in het kader van Week van het Metropole Orkest in de HMH Amsterdam. Wat hij het orkest al tijdens de repetities vertelde, stak hij in een nog mooier jasje naar zijn publiek.
Veel artiesten die gewend zijn met hun band te werken zijn zwaar onder de indruk van het orkest. Zwaar onder de indruk van hoe hun muziek ook kan klinken. Dat is de kracht van een orkest als het Metropole Orkest, mede door gebruik te kunnen maken van goede arrangeurs.

Alain droeg een moderne afzakbroek met een naar het leek een strak gesneden jasje met duidelijk aanwezige schoudervullingen. Dit jasje bleek echter een trui te zijn. Hierboven droeg hij zijn herkenbare muts.
Heel relaxt stond hij erbij en dat was ook de gehele sfeer van het concert. In de studio tijdens de repetities vroeg ik mij af hoe hij het zou doen op het podium, nou zou dus! Hij stond daar gewoon zichzelf te zijn. Hier en daar een praatje, wat uitleg over een liedje en wat uitleg over de formatie van zijn huidige band.
De zaal was prettig gevuld met veel jonge mensen, veel meisjes ook. Halverwege het concert zei hij nog eens dat hij zich heel rustig voelde, maar tegelijk heel krachtig door zo’n geweldig orkest achter zich te hebben.
Ik vond het een bijzondere sfeer. Rustig en intens tegelijkertijd zonder opzwepend te zijn. Veel rustige liedjes met mooie teksten en hier en daar een sneller nummer ertussen.
Prachtige solo’s ook door Paul van der Feen, Leo Jansen en Mark Scholten uit de sax-sectie, Peter Tiehuis op gitaar, Bart van Lier op trombone, Ruud Breuls op trompet en Hans Vroomans op de toetsen. Echte geweldenaren deze collegae van me.
Toppunt van de avond was het nummer Father en friend dat Alain zong met zijn vader. De zaal ging uit zijn dak en de emotie kwam los. Een zeer vriendelijke man en goede artiest, Alain Clark.

> METRO-blog #2-4 - "Dit programma kan het hele jaar worden uitgezonden"
> METRO-blog #2-3: "Wij hebben gehoord dat de fans een verrassing te wachten staat..."
> METRO-blog #2-2 - "Tante, moet u spelen met Alain Clark?"
> METRO-blog #2-1 - Repeteren met Paul de Leeuw

METRO-blog #2-4 - "Dit programma kan het hele jaar worden uitgezonden"

2011-10-07T10:06:00.002+02:00

Gezellig vol was het en wat meteen voor de stemming zorgde waren de kerstmutsen en verjaardagskroontjes. Wij waren al ingelicht en om onze medewerking gevraagd wat betreft de hoofddeksels maar het publiek kreeg ze uitgereikt bij binnenkomst.
Een enkeling vroeg bij de koop van een cd bij de stand van de Vrienden van het Metropole Orkest waar de kerstmutsen voor waren maar het merendeel wist niet hoe snel ze het ding op hun hoofd moest zetten. Ze gingen per slot naar Paul de Leeuw.
Paul zelf droeg een prachtig zwart pak met lichtblauw hemd. Al snel waren de druppels zichtbaar op zijn hoofd. Toch trok hij zijn jasje niet uit omdat hij er dan zou uitzien als een tweedehands autoverkoper, naar hij zelf zei.

De rode draad was dus kerst- of verjaardagsfeest. Paul wordt binnenkort 50. De VARA heeft het geheel opgenomen en men weet nog niet wanneer het uitgezonden kan worden, dus dan maar zo. Zo kon een liedje opgedragen worden aan zijn alleen-thuis-zijnde, kalkoenetende kinderen (want pa moet werken met Kerst) en eindigen in een Lang zal ze leven.
Veel mooie liedjes passeerden de revu, afgewisseld met de leuke liedjes. Zo werd Malle Babbe gemixt met De Troubadour en werd Lenny Kuhr in de rol van Malle Babbe geduwd wat leuke situaties opleverde. Al was het maar om de hoeveelheid tekst weg te krijgen op de te weinig beschikbare noten.
Ook Bob de Rooy kwam nog even langs. Deze versie van Bob had een geperoxidesidereerde verWilderste pruik op en was het volkomen eens met de bezuinigingen. Veel te groot toch zo’n orkest? Een buschauffeur doet het toch ook in zijn eentje? De tuba werd weggewuifd als het toilet van Beatrix. M’n vriendin en collega Lucja kreeg de volle laag als 'bekende' van Bob. Ja, ze kenden elkaar nog van met haar triangel in zijn Bermudadriehoek. Het vrouwtje achter die grote eiersnijder kon ook maar beter vertrekken want dat maakte de reizen van het orkest alleen maar extra duur. Hij zong nog een leuk liedje over Tineke en haar legging tot onder de oren. Hier en daar nog wat orkestklanken bij Droomland en Bob ging weer af.

Eindigen deed hij met Going to a town van Rufus Wainwright wat de Nederlandse titel Ik ga maar naar een stad meekreeg. Een moeilijk liedje vond Paul en daarom reden om er mee af te sluiten.
Afsluiten doet Paul natuurlijk op zijn eigen manier en in de sfeer van zijn rode draad. Dus nog wat kerstliedjes met het publiek waar het Paard in de gang ook nog in voorkwam. Kortom, dit programma kan het hele jaar door worden uitgezonden!

> METRO-blog #2-3: "Wij hebben gehoord dat de fans een verrassing te wachten staat..."
> METRO-blog #2-2 - "Tante, moet u spelen met Alain Clark?"
> METRO-blog #2-1 - Repeteren met Paul de Leeuw

METRO-blog #2-3: "Wij hebben gehoord dat de fans een verrassing te wachten staat..."

2011-10-06T09:57:00.003+02:00

De Week van het Metropole is een jaarlijks terugkerend evenement waarbij op een aantal achtereenvolgende dagen (inter-)nationale topartiesten samen met het Metropole Orkest een unieke samenwerking aangaan en een orkestrale uitvoering verzorgen van hun beste repertoire. In de eerste twee edities vonden uitverkochte optredens plaats van onder meer Trijntje Oosterhuis, Ed Kowalczyk (USA) en Tori Amos (USA). Dit jaar treden Paul de Leeuw (6 oktober) en Alain Clark (8 oktober) op met het Metropole Orkest in de Heineken Music Hall in Amsterdam.

blogger: Mieke Honingh (altviool)

De 'Week van het Metropole' wordt voor het derde jaar op rij gehouden. Opnieuw is de locatie de Heineken Music Hall (HMH) in Amsterdam. Het is elke keer weer een feestje. Dit jaar bestaat 'De Week' uit twee concerten. Vandaag (6 oktober) treden we op met Paul de Leeuw en zaterdag 8 oktober met Alain Clark.

Vorige week hebben we drie dagen met Paul gerepeteerd. Dat gebeurde, zoals altijd, in een uitstekende sfeer. Paul is een grote fan van ons orkest en je merkt elke keer weer dat hij het heerlijk vindt om te zingen, en zeker met ons! Het concert van vanavond wordt dus echt een feestje à la Paul de Leeuw. Wij hebben gehoord dat de fans een verrassing te wachten staat. Bob de Rooij - je weet wel, van Annie - schijnt langs te komen op de brommer....

Gisteren was onze derde dag met Alain Clark. Alain meldde dat hij het wat rustigaan zou doen met zijn stem. Hij was een beetje verkouden en wilde zijn stem sparen. Hij heeft gelukkig nog tot zaterdag en dus zal het vast wel goed komen. Alain heeft een mooie stem en een prettige uitstraling.

Vince Mendoza [chef-dirigent van het Metropole Orkest, red.] staat weer eens voor het orkest. Hij was het laatst bij ons met het North Sea Jazz Festival in juli. Hij houdt zich bezig met de arrangementen, die dit keer geen van allen van zijn hand zijn. Alain vertelde hem maandag dat hij ook een paar jaar in LA heeft gewoond. Dat schiep meteen een band.

Er zijn nog wat kaarten voor beide concerten maar niet veel meer hebben we begrepen, dus: Haast je om erbij te zijn!

> METRO-blog #2-2 - "Tante, moet u spelen met Alain Clark?"
> METRO-blog #2-1 - Repeteren met Paul de Leeuw

METRO-blog #2-2 - "Tante, moet u spelen met Alain Clark?"

2011-10-06T09:00:00.004+02:00

Een zeer afwisselende week is De Week van het Metropole voor het orkest. Het had nog afwisselender kunnen zijn als het concert met Rumer niet was uitgevallen.
De muziek van Alain Clark vraagt de hand van onze chef-dirigent Vince Mendoza. Een groot pak muziek staat op de lessenaar en op maandag 3 oktober zijn we er aan begonnen. De arrangementen laten hier en daar de wenkbrauwen omhoog gaan en er gaat behoorlijk wat tijd inzitten om er een goed lopend en smakelijk geheel van te maken.

Alain schuift dinsdag bij ons aan met twee achtergrondzangers. Een heel andere binnenkomst dan Paul de Leeuw. Eén en al vriendelijkheid op een bescheiden manier. Alain neemt achter de dirigent plaats op een kruk met een microfoon voor zijn neus. Na het spelen van het eerste nummer onderbreekt hij Vince en zegt dat hij het bijna jammer vindt om te moeten meezingen. Hij is bijzonder onder de indruk van hoe zijn muziek klinkt. Hij krijgt er kippenvel van... Tevens zegt hij die dag niet al te veel te zullen meezingen vanwege de drukke tijd die hij achter de rug heeft. Zijn stem heeft wat rust nodig maar voor zaterdag verwacht hij dat alles weer op zijn plek zit. Ondanks deze inachtneming van zijn kant heeft hij alles meegezongen.

Alain spreekt je aan als je langs loopt, schudt hier en daar wat handjes en stelt belangstelling in de musici. Hij staat niet op de voorgrond en blijft zich bescheiden opstellen. Hij zit achterover geleund op zijn kruk, heeft de microfoon in zijn handen, praat wat met de achtergrondzangers naast hem. Tegelijkertijd is hij alert. Je merkt aan alles dat hij precies hoort wat er gebeurt en in creatieve zin meegaat met de veranderingen die worden voorgesteld. Een zeer aa dige en muzikale man. Ik ben benieuwd wat een volle zaal op zaterdag met hem en ons doet.

Zelf werd ik verrast door een nichtje met de vraag: ”Tante, moet u spelen met Alain Clark want ik kom naar dat concert?” Wel leuk om “ja” te kunnen antwoorden op de vraag, maar van het “tante” en “u” heb ik wel even moeten slikken.

Maar vandaag eerst......Paul de Leeuw in de Heineken Music Hall!

> METRO-blog #2-1 - Repeteren met Paul de Leeuw

METRO-blog #2-1 - Repeteren met Paul de Leeuw

2011-10-04T11:02:00.002+02:00

"Een kleinkunstartiest mag de boel graag naar zijn hand zetten"

Er zit echt een groot verschil tussen het repeteren met een zanger of een kleinkunstartiest. Een solist is over het algemeen rustig bezig met wat hij moet doen. Een kleinkunstartiest mag de boel graag naar zijn hand zetten. De studio is dan direct vol, figuurlijk.
We kennen Paul natuurlijk goed van de televisie en ik vind het altijd een verrassing hoe artiesten zich gedragen in aanwezigheid van het orkest en op onze thuisbasis.
Paul komt erg goed geluimd binnen, is echt met zijn product bezig, praat lekker duidelijk en is goedlachs. Hij roept met het grootste gemak naar mensen in het orkest. Het maakt hierbij niet uit of ze vooraan, in het midden of helemaal achterin zitten. Gewoon wat extra volume erop. Hij kent ze ook van naam, wat wel handig is natuurlijk.
Als het orkest niet meteen begrijpt wat hij bedoelt, stapt hij de orkestbok op naast de dirigent en maakt hij duidelijk wat hij wilt. Hij duwt de dirigent nog net niet aan de kant om de boel helemaal over te nemen. Maurice Luttikhuis, de dirigent van deze productie, gaat hier relaxt mee om. Paul stapt weer terug naar zijn positie achter de microfoon en de repetitie gaat weer verder.

Tweeduizend kerstmutsjes
Vandaag kwam hij binnen met een oudere dame en heer en begon bij binnenkomst al te roepen dat het zijn moeder met haar jongere toyboy was die heel graag bij de repetitie wilde zijn. Iets later vroeg een orkestlid of het nou echt zijn moeder was waar hij op reageerde dat dit natuurlijk zijn moeder was! Hij zou toch geen vrouw als toneelmoeder meenemen. Hilariteit.
Even later krijgt hij een idee om de bezuinigingen op de hak te nemen en vraagt of we hier aan mee willen werken. Ook heeft hij alvast tweeduizend kerstmutsjes besteld en vraagt of we die willen opdoen tijdens het concert. Je ziet de creativiteit bij hem op hoge toeren draaien. Hij heeft er plezier in en dat straalt weer af op ons speelplezier.
Ja er heerst een leuke sfeer tijdens dit soort repetities.
Ik verheug me op het concert!

GOK-blog #2-5: "Deze keer gelukkig geen grote TV-camera voor onze neus..."

2011-09-19T11:46:00.000+02:00

Het Groot Omroepkoor zingt de Psalmensymfonie van Igor Stravinsky en het Requiem van Wolfgang A. Mozart met het Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Mariss Jansons. Concerten: 14 t/m 18 september, Concertgebouw, Amsterdam. > Meer informatie

blogger vandaag (én alle foto's in dit blog): Yvonne Benschop, alt

Het laatste concert, het vierde op rij, van Strawinsky en Mozart. Er is duidelijk groei te merken, het koor went steeds meer aan de stijl van Jansons en andersom geldt hetzelfde. De solisten zijn op hun best (extra knap als je weet dat het hele concert vandaag live op radio wordt uitgezonden!) We gaan deze concerten missen. Maar morgen beginnen gewoon weer de repetities voor een volgend concert (in dit geval The War in Heaven van Gavin Bryars met de Radio Kamer Filharmonie o.l.v. Brad Lubman > zie hier voor meer informatie).

"Klààrstààn alstublieft!"
Hoe verloopt zo'n concertdag voor het Groot Omroepkoor ? Natuurlijk in de bus van Amsterdam naar Hilversum vice versa. Daarna meestal nog even repeteren/inzingen met Gijs [Leenaars, gastdirigent, red.], omkleden, opstellen boven op de gang achter de beroemde rode trappen, dan klinkt de sonore stem van René [productieleider Groot Omroepkoor, red.) "Klààrstààn alstublieft!" en gaan we op. Als de dirigent binnenkomt gaan we staan, samen met het orkest. Altijd aardig om te registreren of de damessolisten een passende requiemjurk aanhebben, en of het haar van Jansons wel goed zit. Staat mijn mobiel echt uit??? Hopelijk komt die opvlieger niet net voor dat fluisterzachte stukje! of: Deze keer hebben de sopranen gelukkig geen grote TV-camera voor hun neus...

Ik hoor u denken: "teiltje!"
Al die dingen kunnen tegelijkertijd door je heen gaan, maar dan geeft de dirigent de opmaat en klinken de eerste tonen - Al het bovenstaande is vergeten, we gaan muziek maken...!
De conclusie lijkt me inmiddels duidelijk: wij hebben de mooiste baan van de wereld, het is een feest en een voorrecht om op dit geweldige niveau muziek te kunnen maken (ik hoor u denken: "teiltje!", maar het is gewoon zo). We hebben vier keer voor een stampvolle zaal een geweldig concert gegeven, en een groot publiek (en onszelf) een enorm plezier gedaan. Dat daar door de dames en heren politici aan alle kanten aan geknaagd wordt, is absurd, onbegrijpelijk en dom, het enige argument dat we daartegen kunnen inbrengen is musiceren op het niveau dat we de afgelopen week hebben laten zien en horen. Laat dat voor zichzelf spreken.

GOK-blog #2-1 > GOK-blog #2-2 > GOK-blog #2-3 > GOK-blog #2-4

GOK-blog #2-4: "Zo begint een meesterwerk..."

2011-09-15T11:45:00.001+02:00

Het eerste ´officiële´ concert. Zelfs na zoveel jaar is er nog steeds die prettige spanning, de wetenschap dat er iets leuks gaat gebeuren, zoals een verjaardag of Sinterklaas. De zaal zit stampvol, het is leuk om vlak voor het concert boven in de gangen het publiek te observeren. Een kleurrijke verzameling muziekliefhebbers, die zich merkbaar verheugen op een mooie avond. Strawinsky's Psalmensymfonie zal niet in ieders CD-verzameling staan, maar het Mozart Requiem is ook voor het publiek een oude bekende, al was het maar door de film Amadeus.

We beginnen met Strawinsky, de eerste verrassende opmaat voor het orkest knalt er spatgelijk uit, meteen is de zaal vol energie. Het eerste deel is steviger aangezet dan tijdens de generale repetitie van die ochtend, dus het is zaak voor ons de krachten goed te verdelen. Het is meeestal doodstil in de zaal, alleen jammer dat er net op een paar stille momenten iemand loeihard doorheen hoest... Het prachtige Laudate aan het einde met zijn langzame dynamische opbouw wordt afgerond door een plotseling fluisterzacht "omnis spiritus laudet Dominum" , een moment om kippenvel van te krijgen.

Na de pauze Mozarts Requiem. De solisten komen op, de dames chic gekleed in stemmig zwart, de heren in rokkostuum. De eerste maten hebben op mij hetzelfde effect als het begin van Bachs Mattheuspassion: zo begint een meesterwerk. Het stuk ontvouwt zich onder de bezielende leiding van Jansons. Koor, orkest en solisten zijn in topvorm, met name de sopraan heeft een engelachtige klank die het solistenkwartet letterlijk naar grote hoogten brengt. De violen in het Lacrimosa spelen vlinderlichte tranen... In de laatste fuga begin ik wel te voelen dat we al twee concerten achter de rug hebben die dag, vooral de voetjes beginnen te protesteren...
Het publiek is laaiend enthousiast, ze voelen net als wij dat ze deel hebben uitgemaakt van een prachtige uitvoering van deze twee meesterwerken.

PS Wel jammer dat het Groot Omroepkoor niet genoemd wordt op de poster van het Concertgebouw...

GOK-blog #2-1 > GOK-blog #2-2 > GOK-blog #2-3

GOK-blog #2-3: "Ook hier neemt Jansons alles lichter"

2011-09-14T15:22:00.001+02:00

De generale repetitie in het Concertgebouw met het KCO o.l.v. Mariss Jansons. We beginnen met de Psalmensymfonie van Strawinsky. Even twijfel ik of we wel dezelfde dirigent hebben als op de pianorepetitie... Misschien heeft hij een tweelingbroer ? Meteen vanaf de eerste noot is zijn benadering veel lichtvoetiger, bijna swingend. Heerlijk soepel en relaxed neemt hij ons bij de hand door het eerste deel. Een gevaarlijk deel voor de zangers, door de langzame steeds hoger kruipende climax aan het einde, waarbij je je zo prettig kunt verzingen als je niet oplet. Deze keer bereiken we het einde moeiteloos en zonder inspanning. Zonder daarbij aan ritmische precisie en muzikale spanning te verliezen. Dirigeren is toch een beetje toveren... Bij het felle prachtige spel van de kopersectie, bijna bigband-achtig, kun je niet stil blijven zitten, geweldig!

Dan naar Mozart. Ook hier neemt Jansons alles lichter, waardoor je je krachten beter kunt verdelen. Al meteen aan het eerste begin, met een betoverende solo van de fagot, is de sfeer gezet. Mooie soepele lijnen, veel aandacht voor dictie, waardoor de details binnen het legato niet verloren gaan. In het Voca Me moeten de sopranen en alten zo licht en fluisterzacht zingen, dat het klinkt alsof het rechtstreeks uit de hemel komt.
We hebben geluk: het solistenkwartet vormt een prachtig ensemble, met als hoogtepunten het Benedictus en het Recordare. Vier goede zangers bij elkaar zetten betekent niet automatisch dat ze ook echt sámen goed kunnen zingen, maar deze vier hebben het uitstekend begrepen. Heel bijzonder.
Ik zag er best tegenop om twee keer op één dag beide stukken volledig te moeten zingen (vanmorgen op de repetitie èn vanavond op het concert), maar nu er zo mooi gemusiceerd wordt met zoveel gevoel voor proportie is die angst achteraf ongegrond geweest. Integendeel, vanavond mogen we nog een keer!

GOK-blog #2-1 > GOK-blog #2-2

GOK-blog #2-2: "Het is meteen duidelijk: dit wordt de stevige variant!"

2011-09-13T16:58:00.001+02:00

Mariss Jansons komt binnen voor zijn derde repetitie van die dag. Hij is ontspannen en goedgehumeurd. Voor ons heeft hij een aangename verrassing: Hij vertelt ontdaan en verontrust te zijn door de bedreiging van het Groot Omroepkoor door het huidige politieke klimaat in ons land. Hij heeft namens het Koninklijk Concertgebouworkest al eerder schriftelijk zijn zorgen geuit naar het ministerie, en biedt aan om, als wij dat willen, nogmaals actie te ondernemen om zijn eerdere woorden kracht bij te zetten. Dit statement komt duidelijk uit de grond van zijn hart en wordt dan ook met luid applaus ontvangen. Iets om zeker nog op terug te komen!

We beginnen de repetitie met de Psalmensymfonie, Jansons vraagt om stevige dictie en ritmische precisie, en als je zijn felle ogen op je gericht ziet kun je ook niet anders. Altijd fijn als een dirigent zo betrokken is bij de koorklank en zo duidelijk kan laten zien wat hij wil. Prachtig legato in de lyrische gedeeltes, dit kan heel mooi worden!

Na een paar vrolijk gebrachte anekdotes over Strawinsky (wat heeft die man een aanstekelijk lachje!) beginnen we na een korte pauze aan Mozart. Het is meteen duidelijk: dit wordt de stevige variant! Ferme fortes, veel tekst en frasering en grote dynamische verschillen. De piano's (dat dan weer wel) fluisterzacht en dromerig, de fortes ruim en aangezet. In de wat hard klinkende repetitiezaal is het vrij overweldigend, maar in het Concertgebouw zal het waarschijnlijk allemaal wat minder extreem klinken.

Het wordt interessant om te horen hoe het samen met het orkest zal klinken, en of het koor er in slaagt bij zichzelf te blijven en niet meegetrokken wordt naar teveel geweld.

> GOK-blog #2-1

GOK-blog #2-1: "Echte koorstukken, dus een feest om te zingen"

2011-09-09T20:00:00.004+02:00

De vakantie is voorbij, het Groot Omroepkoor begint weer met repetities. Bij de koffie worden vakantieverhalen uitgewisseld, leuke en soms minder leuke ervaringen gedeeld, iedereen heeft weer zin om te beginnen. Vakantie is heerlijk, maar zingen ook!
We repeteren vandaag onder leiding van Gijs Leenaars twee 'oude bekenden', de Psalmensymfonie van Strawinsky en het Requiem van Mozart. Twee fantastische, totaal verschillende composities in één programma, samen met het Koninklijk Concertgebouworkest, o.l.v. Mariss Jansons. Echte koorstukken ook, dus een feest om te zingen. De combinatie van het strakke en ritmische van Strawinsky tegenover het soms lyrische, soms dramatische, soms ontroerende van het Requiem is een uitdaging, we moeten alles uit de kast halen.

De sfeer is ontspannen, je ziet en hoort dat de koorleden na 7 weken stemrust genieten van deze 'toppers' (niet te verwarren met die andere toppers...). Volgende week maandag is er al een pianorepetitie met Mariss Jansons, er moet dus stevig worden doorgewerkt, maar daar weet Gijs wel raad mee !
We zijn erg benieuwd van welke kant Mariss Jansons deze stukken zal benaderen, wat hij weer voor nieuwe inzichten zal toevoegen aan deze twee koorfavorieten.

RKF-blog #10 (slot): "Een productie als deze laat zich vergelijken met een bergwandeling"

2011-09-04T14:32:00.000+02:00

TOP!

Eindelijk was het dan zover. Ons eerste 'serieuze' optreden dit seizoen met een concertuitvoering van Der Freischütz van Carl Maria von Weber als opening van het nieuwe Matineeseizoen. De verwachtingen waren hooggespannen, en werden wat mij betreft volkomen waargemaakt. Het werd een memorabele uitvoering, waarin schitterend werd gezongen en prachtig gespeeld. Een productie als deze laat zich vergelijken met een bergwandeling (bedacht ik deze zomer toen ik in de Pyreneeën wandelde): klimmend naar de top vang je af en toe, door de bomen, een glimp op van een mooi vergezicht. Maar de ultieme ervaring, het weidse panorama van 360 graden, krijg je pas als beloning voor al je inspanningen op de top.

Zo is het ook tijdens het repetitieproces van een dergelijke productie. Je moet je door al die nieuwe noten heenworstelen, het moet natuurlijk vaak over, gaandeweg wordt er langere fragmenten doorgespeeld, er komen zangers bij, het koor gaat meedoen. Maar uiteindelijk voor publiek op het concert komt de dimensie erbij waar het uiteindelijk om gaat. De grote spanningsboog van de uitvoering, waardoor alles op zijn plaats valt, uitzicht over bergtoppen, de wereld aan je voeten. Vergeten zijn de vermoeide benen en de pijnlijke voeten bij het aanschouwen van een dergelijk vergezicht. Vergeten het gezucht en gesteun tijdens de repetities met zo’n beloning: een topervaring die kan worden toegevoegd aan de toch al rijke geschiedenis van de ZaterdagMatinee.

> luister het concert terug
> komende concerten van de Radio Kamer Filharmonie

> RKF-blog #1 > RKF-blog #2 > RKF-blog #3 > RKF-blog #4 > RKF-blog #5
> RKF-blog #6 > RKF-blog #7 > RKF-blog #8 > RKF-blog #9

RKF-blog #9: "Ik vind de cynische tekst af en toe huiveringwekkend"

2011-09-02T10:51:00.013+02:00

O wat klinkt alles toch mooi in het Concertgebouw! Maar dat hoort u zaterdag zelf in de zaal of op de radio. Wij orkestmusici hebben nu een behoorlijk goed beeld van de opera Der Freischütz. Eén van de sterke punten is de tekst, opmerkelijk genoeg. In plaats van ellenlange tamelijk zwakke dialogen spreekt acteur Markus John een tekst uit van Steffen Kopotzky, tien jaar geleden geschreven voor een productie van de opera bij de WDR. Er is een cd van gemaakt: Bruno Weil dirigeert Capella Coloniensis en Kopotzky heeft een essay geschreven in het booklet.

“Dort, wo ihr Lichter spielen seht, da spür ich Schatten.
Ich träume euch – ich sehe nichts.
Ich höre eure Stimmen, wie von fern.
Sie sind Musik für mich.”

Het is een intelligente tekst, vindt Markus John, prettig uit te spreken met een goed ritme. Het Kwaad en de Duivel komen uit de opera, zijn naam Samiel wordt heel vaak genoemd. Ik vind de cynische tekst af en toe huiveringwekkend.

“Ich hör den Schuss bevor er fällt.
Aus weiter Zukunft hör ich Schüsse fallen.”

Op het hoogtepunt van Der Freischütz maken de duivel en Kaspar samen met Max betoverde kogels. Onschuldige Max krijgt het recept:
“Hier is het lood – wat scherven van gebroken kerkvensters (die vind je zo!) – wat kwikzilver! – drie kogels die al doel getroffen hebben! – het rechteroog van een weidehop! – het linker van een linx! – en dan de kogelzegen!”

Veel plezier zaterdag! We maken van deze productie een cd, dus nagenieten is ook nog mogelijk.

> RKF-blog #1 > RKF-blog #2 > RKF-blog #3 > RKF-blog #4
> RKF-blog #5 > RKF-blog #6 > RKF-blog #7 > RKF-blog #8

RFO-blog #5 (slot): "De laatste noot had nog niet geklonken of de euforie barstte los"

2011-09-01T11:00:00.003+02:00

Het Radio Filharmonisch Orkest speelt het 25e Pianoconcert van Mozart (solist: David Fray) en de 8e symfonie van Bruckner tijdens de Robeco Zomerconcerten op vr 26 aug en de BBC Proms op di 30 aug; tussendoor maakt het orkest nog een cd-opname van de 8e van Bruckner; alles onder leiding van chef-dirigent Jaap van Zweden.

blogger: Henk de Vlieger, slagwerk

EEN LANG GEKOESTERDE WENS

I’ve performed at the Royal Albert Hall. Het staat zwart op wit op de button, die vandaag mijn jasje mag sieren. Dat jasje ligt losjes naast me, op een vrije stoel. Er is ruimte genoeg in de bus die onze groep van het hotel naar luchthaven Stansted brengt. Ieder heeft twee stoelen tot zijn beschikking. De rit zal langer duren dan de vlucht, straks. Erg spraakzaam ben ik niet. De meeste collega’s trouwens ook niet.

Flarden Bruckner spoken door mijn duffe hoofd. Het concert van gisteren was een zeer indringende ervaring. Vanaf mijn positie achterin het orkest, of beter gezegd: boven het orkest, heb ik de hele symfonie geconcentreerd op me kunnen laten inwerken. Met een onderbreking van die half a minute of fame waarin ik zelf mocht meespelen. Voor het eerst in deze week had ik het gevoel dat ik enigszins vat kreeg op Bruckners muzikale betoog. De monumentale thema’s die zich maar niet willen ontladen, de talloze onderbrekingen, komma’s, plotseling opduikende neventhema’s, het is lastig om daar als dirigent richting aan te geven. Jaap van Zweden deed het gisteren op overtuigende wijze! Voor zover je dat van een Brucknersymfonie kan beweren zat er zowel rust als vaart in de uitvoering. Het was Jaaps debuut (als dirigent) in de BBC Proms en ik kreeg de indruk dat hij er enorm van genoot. Steeds vaker gingen zijn gebaren vergezeld van een glunderende blik. Het orkest was dan ook enorm op dreef en profiteerde hoorbaar van de week die aan dit concert vooraf is gegaan. Het leverde een Bruckner VIII op, die ik niet snel zal vergeten.

Ook voor het orkest was dit een debuut in de BBC Proms. Een lang gekoesterde wens die eindelijk in vervulling ging. We zijn het gewend om voor volle zalen te spelen, maar een uitverkochte Royal Albert Hall is wel een heel bijzondere ervaring. Je bent letterlijk omgeven door duizenden toehoorders. Ondanks de enorme mensenmassa bleek het een zeer aandachtig, geconcentreerd publiek. Vanuit mijn positie kon ik goed de gezichten waarnemen van de concertgangers die een staanplaats hadden veroverd op de vloer voor het orkest. Gisterenmiddag hadden we ze al gezien in de rij die zich vormde op een pleintje naast het gebouw. Het zag er uit als een gemoedelijk bivak, compleet met dekens en gasbrandertjes. Er zijn ongeveer duizend low budget staanplaatsen beschikbaar en hoe vroeger je erbij bent hoe groter de kans dat je helemaal vooraan in de zaal, leunend tegen een balustrade, het concert kunt meemaken. Mensen die spataderen riskeren door tachtig minuten doodstil te blijven staan moeten toch wel verbeten muziekliefhebbers zijn. Het bejaarde dametje dat ‘s middags voorin de rij een boek zat te lezen, had inderdaad een plaatsje gevonden bij de balustrade, direct voor de cellogroep. Ze heeft de hele symfonie met een gelukzalige glimlach gevolgd. Aan de gezichten van anderen kon ik aflezen dat ze de symfonie door en door kennen: lippen die een kwintolenritme meededen, blikken die zich altijd naar de juiste instrumenten richtten, instemmend geknik na een goed gelukte tempoverandering. Het was een geweldige ervaring om je als orkest omgeven te voelen door zoveel positieve aandacht!

De laatste noot had nog niet geklonken of de euforie barstte los. Bravogeroep, daverend applaus, gejuich, voetgetrappel, synchroon klappen, het kon allemaal niet op en we lieten het ons zeer welgevallen. In het gangetje achter het podium ging het nog even door. Er werd volop gezoend en geknuffeld, want we hadden een prestatie geleverd waar we terecht trots op mochten zijn, ja, we hielden van elkaar! Onze toekomstige chef-dirigent Markus Stenz (zie foto) dook plotseling op en hij hield niet op met zijn congratulations. Terug in het hotel wachtte ons nog een afterparty. Een toespraakje van onze manager Kees Dijk, die citeerde uit een Nederlandse krant dat we echt bij de wereldtop behoren. Ach ja, het best bewaarde geheim van Hilversum. Na mijn tweede bier en derde diepgaande gesprek verscheen Jaap onder luid gejoel. Ook hij hield een kort toespraakje, onder andere over de schat die zijn opvolger Markus straks gaat erven. Nog maar een bier dan, en nog een, wat kon het schelen. De gesprekken waren allang niet meer zo serieus, Pas toen ik geen woorden meer kon vinden om uit te drukken wat ik voelde, bedoelde, en geen druppel bier meer door mijn strot kreeg, werd het tijd om mijn kamer op te zoeken. Het lukte wonderwel.

De “Royal Alco Hall” eist deze ochtend zijn tol. Terwijl de bus zijn laatste miles naar het vliegveld aflegt en de dufheid maar niet wil verdwijnen vraag ik me af of ik eigenlijk nog wel een blog moet schrijven. Hoe? Wat? En bovendien: wanneer? Ergens schuin achter mij fluit een collega virtuoos tussen zijn tanden. Flarden Bruckner…

> Lees hier de recensies

> RFO-blog #1 > RFO-blog #2 > RFO-blog #3 > RFO-blog #4

RKF-blog #8: "Morgen kunnen we het pas echt oplossen in de akoestiek van het Concertgebouw"

2011-08-31T23:55:00.002+02:00

Eindelijk mochten we de hele opera achter elkaar doorspelen! Na zes dagen proeven, ontdekken, uitproberen en herhalen, kwamen we toe aan de eerste doorloop. Alle losse fragmenten die we tot dan toe in een logistiek-efficiënte volgorde hadden gerepeteerd, werden nu een muzikaal verhaal. De repetitie voelde als een privé-concert doordat de solisten nog naar ons toegekeerd zongen. Het vloog voorbij; wat een prachtige muziek!

Zo’n eerste doorloop valt vaak enigszins tegen want de moeilijkheid van het uitvoeren van een dergelijk werk zit hem in de vele overgangen tussen de delen. Er is geen tijd voor een ‘o ja…vergeten-moment’ bij de talrijke transformaties van tempo, karakter, articulatie of dynamiek. Nu valt het bij deze uitvoeringsversie nog mee want er is een spreker tussen de delen in. Markus John praat volledig betoverend ons het volgende deel in. Voor mij is hij een bonus bovenop onze fantastische cast.

Toch blijft het honderdtwintig minuten hyper-concentratie. Morgen in de Grote Zaal van het Concertgebouw zal het wederom anders spelen zijn met een rijkere akoestiek. Onze dirigent Michael Schønwandt heeft deze weken veel aandacht besteed aan de timing en communicatie tussen de verschillende groepen in het orkest. Volgens hem komt in onze studio bijvoorbeeld het geluid van de strijkers pas na weerkaatsing op de achterwand bij de blazers aan. Als we puur op onze oren zouden spelen, zouden we volledig uit elkaar lopen. Veel problemen waar we vandaag tegenaan liepen, kunnen we morgen pas echt oplossen in de akoestiek van het Concertgebouw...

> RKF-blog #1 > RKF-blog #2 > RKF-blog #3 > RKF-blog #4
> RKF-blog #5 > RKF-blog #6 > RKF-blog #7

RFO-blog #4: "Met drie Easyjet-toestellen vlogen we naar Londen"

2011-08-30T19:45:00.002+02:00

dinsdag 30 augustus 2011, 9.30u: in het vliegtuig (Nederlandse tijd) - Wij zijn vanochtend heel vroeg met het het hele orkest naar Schiphol vertrokken om daarna, verspreid over 3 Easyjet toestellen, naar Londen te vliegen om vanavond ons debuut te gaan maken in een uitverkochte Royal Albert Hall in Londen. We zullen de Achtste symfonie van Bruckner en een Pianoconcert van Mozart gaan spelen.
Wat is er aan vandaag voorafgegaan?
Drie dagen repeteren, een concert op vrijdagavond in de Robeco zomerconcertserie in Amsterdam en tot slot drie intensieve dagen CD-opnames in onze studio in Hilversum.

Londen!
Twee weken geleden was ik ook al in deze fantastische stad voor een korte vakantie en toen ik destijds in het hotel de tv aanzette, waren de Proms concerten al in volle gang. Ik vond het lastig om me voor te stellen dat ik twee weken later ook op dit podium zou zitten als celliste in het RFO; op dat moment was het hele orkest uitgewaaierd over allerlei delen van Europa en daarbuiten. Maar het werd vanzelf 23 augustus en de eerste noot van het seizoen klonk in studio 5.

Inmiddels zijn de voorbereidingen voor vanavond optimaal: het gebeurt zelden dat je een programma nog zo kunt uitdiepen na een eerste concert. Jaap van Zweden heeft, naast gebruikelijke zaken als zuiverheid, gelijkheid en tempo-overgangen veel aandacht besteed aan de timing en rust tussen de verschillende delen en slaagde er zo in om de grote lijn niet alleen vast te houden tijdens het concert in Amsterdam maar ook tijdens de CD-opnames.
En inmiddels zijn we, na al deze laatste puntjes op de i gezet te hebben, helemaal Royal Albert Hall-proof.

> RFO-blog #1 > RFO-blog #2 > RFO-blog #3

RKF-blog #7: "Elke dag komen er nieuwe zangers of instrumenten bij"

2011-08-30T19:30:00.001+02:00

Elke dag krijgen we wat meer overzicht bij de repetities voor Der Freischütz. Wat een geweldige componist. Alles is met maximaal effectbejag geschreven. De vioolpartijen klinken virtuoos en zijn erg leuk om te spelen, de spookachtige scènes waar de boze geesten worden opgeroepen zijn huiveringwekkend (zelfs als de klok bij gebrek aan een echte klok vandaag even op de piano nagebootst wordt). Onze assistent-dirigent Gijs Leenaarts zei vandaag tegen me: "In Webers tijd moet het publiek echt van hun stoelen gerold zijn van verbazing." Je valt voortdurend van het ene uiterste in het andere: na de ouverture begint het vrouwenkoor tot onze verbazing te zingen op de volgende tekst: Hè, hè, hè, hè, hè, hè, terwijl de hobo's meetetteren met hun gemeenste lachje. Het is onmogelijk om je gezicht in de plooi te houden, maar meteen daarna begint Marcel Reijans met een dramatische aria vol wanhoop. Alle emoties komen voorbij in deze opera, en er zijn ook nog prachtige verstilde en idyllische momenten zoals de fagotsolo. Komt dat zien allemaal, zaterdag!

Elke dag komen er nieuwe zangers of instrumenten bij; vandaag bijvoorbeeld een viertal 'bruidsmeisjes' uit het Groot Omroepkoor, en ook de ons welbekende Christina Landshamer was er vandaag voor het eerst. We hebben allemaal veel geduld nodig, want Schønwandt legt op alle slakjes zout, en zo hoort het ook! En dan moet ik deze blog toch in mineur afsluiten, want het is toch zo'n raar gevoel dat onze orkestklank die wij nu met zoveel liefde aan het oppoetsen en onderhouden zijn, in feite al door de minister is afgeschreven. Dat voelt toch wel heel wrang...

> RKF-blog #1 > RKF-blog #2 > RKF-blog #3
> RKF-blog #4 > RKF-blog #5 > RKF-blog #6

RKF-blog #6: "Deze man kon met één blik de hele eerste rij doen wateren van angst"

2011-08-29T23:03:00.000+02:00

FRISSE MAANDAG

Na een spannend en fris concert op de Uitmarkt zaterdag hadden we een zeldzame vrije zondag. Als muzikant hebben wij deze luxe doorheen het seizoen niet al te vaak en daar heeft deze jongen dan ook met volle teugen van genoten!

Een frisse maandag was het sowieso, naast het kille weer kregen we vandaag een aantal nieuwe mensen over de vloer in ons orkest. Allereerst waren er twee nieuwe piccoloïstes in de houtsectie die vandaag helaas maar enkele maten mochten spelen, hopelijk morgen meer geluk voor deze collega's...keep up the good work ladies!

Vervolgens werden we na het 'opfrissen' van de Ouverture Der Freischütz van Carl Maria von Weber voorgesteld aan de solisten van dienst. De Kasper die we al een tijd in onze partij hadden zien staan vermeld kreeg nu een gezicht, en wat voor één! Deze man kon met één blik de hele eerste rij doen wateren van angst. Hoe hij met zijn grimas mij en Jeanette van onze stoel kon schieten was op zijn minst markant te noemen, chapeau voor zijn welgemeende inleving in zijn personage.

Onze chef-dirigent Michael Schønwandt geeft de blazers nog enkele belangrijke aanwijzinging in verband met het samenspel en haalt nog even de details eruit zoals alleen hij dat kan, elke keer een tikkeltje meer vragen van elke speler om zo het orkest naar een nog hoger niveau te tillen.

Op het einde van repetitie hadden we ook nog het geluk even de prachtige, rijke stem te horen van sopraan Silvana Dussmann. Wat deze soliste met haar stem kan is kippenvel creëren bij menig luisteraar, zeker de moeite om haar live te horen komende zaterdag in het Concertgebouw bij de integrale uitvoering van deze pakkende opera, allen daarheen!

> RKF-blog #1 > RKF-blog #2 > RKF-blog #3 > RKF-blog #4 > RKF-blog #5

RKF-blog #5: "Ik zag de buien vanuit Amsterdam Zuid naar ons toekomen"

2011-08-28T11:52:00.003+02:00

De Radio Kamer Filharmonie en het Groot Omroepkoor repeteren aan Der Freischütz, een opera van Carl Maria von Weber, de opening van het ZaterdagMatinee-seizoen op 3 september a.s.

blogger vandaag: Frits Wagenvoorde, 2e viool

Bekijk de video in andere formaten.

SPETTERENDE SEIZOENSSTART OP DE UITMARKT

Ja, dat was het zeker! Zowel letterlijk - ik zag de buien vanuit Amsterdam Zuid over het Concertgebouw naar ons toekomen - als figuurlijk: een uitstekend concert voor een dankbaar publiek. De weersverwachtingen waren de afgelopen dagen aandachtig in de gaten gehouden, en ook de Buienradar werd tot op het laatst druk geraadpleegd. Er waren al verschillende strategieën bedacht voor het geval de weergoden echt roet in het eten zouden gooien: spelen zonder koor, het orkest meer naar achter op het podium zodat de mooie instrumenten van eerste violisten en cellisten geen waterschade zouden kunnen oplopen. Het bleek allemaal niet nodig. Er was regen, maar de wind was gunstig en de overkapping van het podium ruim. Gelukkig maar, want de bijdrage van het koor was toch wel meer dan de moeite waard.

"Met hier en daar een zak patat erbij"
Het was wel een ander uitzicht vanaf het podium op het Museumplein dan normaal in het Concertgebouw. Geen beschaafd geblader in het programmaboekje, maar onder de paraplu, met hier en daar een zak patat erbij. Heel eerlijk ook, immers, als je er genoeg van hebt, wandel je gewoon weg, niks aan de hand. Dat laatste viel overigens erg mee, we hadden een behoorlijke schare aandachtig luisterende fans. In de loop van het concert konden de regenschermen overigens weer ingeklapt worden en verscheen het zonnetje.
Onze eerste noot van dit seizoen was de van ppp naar ff aanzwellende C van de ouverture Der Freischütz van Carl Maria von Weber, als een echo van het feestelijke C-dur slotakkoord van Schuberts 9e symfonie waarmee we een paar weken geleden het vorige seizoen afsloten in het Concertgebouw onder leiding van Thomas Zehetmaier, op hemelsbreed 100 meter afstand van de tent waar we nu speelden.

Aanstaande zaterdag gaat de hele opera in de Zaterdagmatinee, en we zijn onder leiding van onze chef-dirigent Michael Schønwandt druk bezig dit werk tot in de finesse te repeteren. Als ik dan de prent zie hoe Carl Maria zelf in Londen dirigeerde in 1826 vraag ik me tijdens het repeteren wel eens af of hij net zo detaillistisch te werk ging als wij nu. Ik kan het me bijna niet voorstellen: hij staat er tamelijk nonchalant bij en dirigeert gewoon met een opgerold stuk (muziek?)papier!
Er moet wel bij vermeld worden dat Weber toen al heel ziek was. Hij zou op 5 juni in Londen overlijden nadat hij er in maart met veel succes de première van Oberon nog gedirigeerd had. (mooie uitspraak van von Weber: “Muziek heeft geen vaderland”, over internationalisme gesproken!)

Na von Weber speelden we nog de twee L’Arlésienne suites van Georges Bizet. Van de vele mooie blazerssoli (waaronder een saxofoonsolo, in die tijd een nouveauté) wil ik speciaal die van onze fluitiste Jeannette noemen. Want, hoewel op de achtergrond wel wat gedreun was te horen van een belendend muziekgebeuren, speelde ze betoverend subtiel. Prachtig!

Kennelijk hadden de weergoden zich bedacht want de zon scheen toen we van het podium stapten. Een mooi begin van een nieuw seizoen.

> RKF-blog #1 > RKF-blog #2 > RKF-blog #3 > RKF-blog #4

RFO-blog #3: Repetitiefragmenten Symfonie nr. 8 van Anton Bruckner

2011-08-27T17:27:00.001+02:00

Opening finaledeel Symfonie nr. 8 van Anton Bruckner door het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van Jaap van Zweden tijdens de generale repetitie op 26 augustus 2011 in het Concertgebouw. 's Avonds volgde een uitverkocht concert, live uitgezonden op Radio 4, voor een uitzinnig publiek.

De hoornsectie van het Radio Filharmonisch Orkest tijdens de generale repetitie van de Achtste Symfonie van Anton Bruckner in het Concertgebouw op 26 augustus 2011.

> RFO-blog #1 > RFO-blog #2

RFO-blog #2: "Ons aandeel neemt ongeveer een halve minuut in beslag"

2011-08-27T12:21:00.001+02:00

Van alle dierbare RFO-collega’s ken ik hem het langst. We ontmoetten elkaar voor het eerst toen ik – op de kop af 40 jaar geleden! – wat onwennig plaatsnam in het eerstejaars solfègeklasje op het Rotterdams Conservatorium. Vanaf dat moment konden we elkaar blijkbaar niet meer ontlopen. We deelden dezelfde hoofdvakdocent, dezelfde bijvakdocent en we volgden dezelfde theorielessen. We zongen samen in de koorklas (waarvoor we overigens héél snel vrijstelling wisten te verkrijgen), we speelden samen in de orkestklas en met onze medestudenten vormden we een slagwerkensemble, waarmee we behoorlijk aan de weg timmerden. Op 3 juni 1976 behaalden we beiden ons einddiploma “orkestspel slagwerk” met een gezamenlijk concert, toen nog een unicum. Niet lang daarna waren we collega’s “bij de Radio” en dat zijn we nu al zo’n 35 jaar. Harry van Meurs en ik: we zijn tot elkaar veroordeeld…

In de productie van deze week zou je het ook zo kunnen formuleren: we zijn elkaars lotgenoten. We vormen namelijk getweeën de komplete slagwerksectie in de Achtste Symfonie van Bruckner. Deze symfonie heeft een lengte van 80 minuten. Ons aandeel daarin neemt ongeveer een halve minuut in beslag. Ergens, ver over de helft van het Adagio, mag Harry twee bekkenslagen geven. En tegelijkertijd mag ik die klappen extra glans verlenen met tremolo’s op een triangel.

"We vormen weer een homogeen duo!"
Ach, het is nog altijd twee keer zo veel als het slagwerkaandeel in de Zevende Symfonie, want daar gaat het om maar één zo’n bekkenslag met triangelroffel. Het gebruik van slagwerk in het Adagio van de zevende is overigens omstreden. Het werd met aanvankelijke instemming van de componist toegevoegd door dirigent Arthur Nikisch. Maar later kwam Bruckner hierop terug en noteerde hij bij de bewuste maat: “gilt nicht”. Hetgeen overigens niet mocht verhinderen dat verreweg de meeste dirigenten nog altijd kiezen voor de versie mèt bekkenslag. En blijkbaar heeft Bruckner het idee van Nikisch toch wel gewaardeerd, want het slagwerk in zijn achtste is wel degelijk authentiek. En uniek bovendien, want voor zowel bekkens als triangel zijn toonhoogten voorgeschreven. Bij de eerste inzet staat een bes’ voor de bekkens en een g’’ voor de triangel. Bij de tweede inzet, enkele maten later is voor beide instrumenten een es’’ genoteerd. Wat moet je hier als slagwerker nu mee? Bekkens en triangel zijn per definitie geruisinstrumenten: zonder toonhoogte. Ik heb bij wijze van experiment op de eerste repetitie twee verschillende triangels gebruikt, maar dat bleek geen succes. Eén van de twee is toch de mindere en het wisselen van instrument geeft een hoop onrust, die niet past bij het karakter van de muziek. Ik beperk me in deze productie dus tot één king size Thein triangel, met een stralende klank en enorme resonans. Harry heeft voor deze gelegenheid onze ferme 22 inch bekkens uit de kast gehaald. We vormen weer een homogeen duo! Die notatie? Een kopiïst, of Bruckner zelf, zal zich wellicht hebben afgevraagd op welk lijntje van de notenbalk je deze instrumenten eigenlijk noteert en heeft ten einde raad maar gekozen voor noten die in de harmonie passen. Negeren dus…

"Bruckner liet zijn hoofd op hol brengen door meisjes van 14 tot 19 jaar"
Het spreekt vanzelf dat onder muzikanten legio anecdotes de ronde doen over het slagwerkaandeel in de Bruckner-symfonieën. Die worden trouwens deels gevoed door slagwerkers zelf. In een Engels handboek voor slagwerkers troffen we de serieuze aanbeveling aan om voor de repetities een spannend boek mee te nemen. De strekking hiervan is duidelijk: je mocht je eens doodvervelen! Harry’s commentaar: “Moet het publiek dan ook een boek meenemen?” Voor de repetities heeft hij trouwens wel degelijk een spannend boek bij zich: de partituur van deze symfonie. Verder is hij uitgerust met wat leesvoer over Anton Bruckner. Zo nu en dan maakt hij me deelgenoot van wat hij daarin aantreft. “Wist jij dat Bruckner 140 jaar geleden zes orgelrecitals gaf in de Royal Albert Hall?” Nee, ik had er zelfs geen vermoeden van dat Bruckner zich ooit buiten Opper-Oostenrijk heeft begeven. Terwijl de repetitie vordert - we zijn al in het tweede deel, het Scherzo - verdiept Harry zich in de periode waarin de achtste symfonie tot stand kwam en dan met name de reeks hopeloze verliefdheden die Bruckner in die periode had. Want dat werpt mogelijk een bepaald licht op deze compositie. Bruckner, zelf inmiddels op leeftijd, liet zijn hoofd op hol brengen door meisjes in de leeftijdscategorie van 14 tot 19 jaar. Ze worden met naam en leeftijd genoemd in het boekje waaruit Harry citeert. En het zijn er nogal wat. Vriendinnetjes werden het meestal niet, de meisjes weigerden. Toch was er warempel één, de negentienjarige Ida Buhz, die positief reageerde op een huwelijksaanzoek. Nadat de ringen waren gekocht bleek echter dat zij protestant was en zich niet wilde (of mocht) bekeren tot het katholieke geloof. Einde relatie. Deze informatie roept bij ons meteen de volgende vraag op. Die drie harpen in het Trio en de lieflijke fluitmelodie die daarop volgt: zijn het zonnestralen op de glas-in-lood ramen van de kathedraal, zijn het ornamenten met engeltjes, musicerend tot meerdere lof en glorie van de Allerhoogste? Of moeten we hier toch eerder denken aan de reeks jonge dames die de componist aanbad? Tja Harry, Bruckner omschreef zijn achtste symfonie als “ein Mysterium”, daar zullen we het mee moeten doen.

"Veertig jaar kennen wij elkaar, precies in deze week"
Hoewel onze karakters totaal van elkaar verschillen lopen onze werkzame levens al veertig jaar parallel. We kennen elkaars hebbelijkheden en onhebbelijkheden door en door. We begrijpen en waarderen elkaars humor en dat bepaalt een belangrijk deel van onze omgang. “Wist jij dat Bruckner een stuk heeft geschreven met de titel Germanenzug?” Door de intonatie waarmee Harry me die vraag stelt weet ik feilloos waar hij op doelt. “Dat moeten we gaan spelen! Dat is tenminste nog eens iets anders dan die suffe Pacific van Honegger!” Ik had nog nooit van dat stuk gehoord en waag te betwijfelen of het wel een orkestwerk is. Hij proeft mijn woorden en ik lees de teleurstelling op zijn gezicht bij mijn suggestie dat het wel eens een kantate zou kunnen zijn, met orgelbegeleiding of zo. Veertig jaar kennen wij elkaar, precies in deze week. Dat we dat uitgerekend met de monumentale, majestueuze, mysterieuze Achtste Symfonie van Bruckner in een bijna uitverkochte Royal Albert Hall mogen vieren hadden we nooit kunnen vermoeden. Doodvervelen zullen we ons in elk geval niet.

> RFO-blog #1

RKF-blog #4: "Vanuit mijn positie naast het koper krijg je veel mee van de achterhoede"

2011-08-26T18:35:00.002+02:00

Vandaag een afwisselende dag: Weber, Weber met koor, Bizet met koor, Bizet zonder koor, weer Weber.
Ook deze dag weer een jarig Jetje; dit keer Marije Helder. Net als voor Jeannette was het voor onze altiste jammer, dat het koor pas na de pauze zou komen, maar toch heeft het, ook zonder koor, altijd iets feestelijks als de koperblazers het “lang zal ze leven” inzetten. Vandaag begonnen de grappenmakers voor de verandering eens in Fis.

De repetitie begon met wat instructies en opties voor de Uitmarkt; alles is afhankelijk van het weer: wat te doen bij hoosbuien, gewone regen en droog weer. Naar buiten kijkend belooft het niet veel goeds. Het is zó donker, dat het lijkt of iemand het licht heeft uitgedaan; onheilspellend. Maar dat is vandaag en binnen straalt iedereen nog na van de vakantie.
Het onheilspellende weer paste wel heel goed bij een passage van Weber. Op een gegeven moment tikte Schonwandt af en vroeg, waarom we de pp lage c niet met 2 hobo’s speelden. Ik zal het u uitleggen: een lage c op hobo is als een scheepshoorn; vol en diep van toon. Daarnaast technisch lastig aanzetten. Dus had een voorganger van mij dit doorgekrast in mijn partij, zodat het door een gespeeld, iets minder prominent zou gaan klinken, dan met 2 hobo’s het geval zou zijn. Maar wat blijkt? Er is een reden, dat dit voor 2 hobo’s is geschreven. Het moet eng, onheilspellend, beangstigend klinken en met 2 hobo’s kan dat veel beter. De klankkleur verandert namelijk met twee instrumenten. De sfeer van het stuk raken, dat zal het eigenlijke thema van de hele repetitie blijken te zijn.

Na de pauze het Jägerchor met de mannen. De hoorns geven de aanzet tot de jacht en zij haken in, heerlijk. Zouden ze morgen, om in “de sfeer” te blijven, in Lederhosen, met groene vilten hoeden en buks over de schouder zingen??
Dan Bizet. De vrouwen komen op, een saxofonist en harpiste erbij en voort gaat de repetitie. Ook hier draait alles om de juiste sfeer en karakterisering van het stuk te treffen.
Zo werd aan mijn collega hoboïst gevraagd om een Catalaanse hobo te imiteren. Hij kende het instrument niet, maar ik kon hem vertellen, dat het een nog lelijker klank voortbrengt, dan een schalmei (hét scheldwoord voor een hoboïst). Waarna een collega grapte, dat het daar al behoorlijk dicht bij in de buurt kwam. Och arm Jerommeke! (Vanuit mijn positie naast het koper krijg je veel mee van de achterhoede.)

Toen de delen met saxofoon. In de tijd van Bizet was de saxofoon een heel nieuw instrument. Hij was een van de eersten, die het in een compositie gebruikte. En hij laat de volledige charme van de sax tot uiting komen. Het wordt bijzonder mooi vertolkt door onze gast, Lars Niederstrasser.
Al met al een plezierige en vrolijke dag. Laten we hopen, dat het morgen toch stralend weer zal zijn en niet koud, kil met fikse buien, zoals nu de vooruitzichten weergeven. Dan is de feestvreugde op de Uitmarkt extra groot!

> RKF-blog #1 > RKF-blog #2 > RKF-blog #3